Трамп Конгрессыг Бүгд найрамдахчууд хадгалбал бүх насанд хүрэгчдэд бэлэн мөнгөний тэтгэмж амлалаа

Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Бүгд найрамдах намын завсрын сонгуулийн чуулганд Техас мужийн Даллас хотод үг хэлэхдээ, Конгрессын хоёр танхим дахь хяналтаа Бүгд найрамдахчууд хадгалж чадвал бүх насанд хүрэгчдэд 5,000 ам.долларын “дивиденд” олгоно гэж амлав. Түүний мэдэгдэл нь кампанит ажлын оргил үе дээр эдийн засгийн том амлалт дагуулж, сонгогчдод чиглэсэн шууд мөнгөн дэмжлэгийн сэдвийг дахин төвд авчирлаа. Үүний зэрэгцээ энэ амлалт бодит бодлого болж чадвал төсвийн маргаан ширүүсч, зах зээлийн хүлээлтэд эрсдэл нэмэгдэхээр байна.

Трампын ярьж буй төлбөрийг 2020 оны хүн амын тооллогоор тооцвол, 260 сая орчим насанд хүрэгчдэд тус бүр 5,000 ам.доллар олгоход нийт өртөг 1.3 их наяд ам.долларт хүрнэ. Энэ нь Сангийн бодлогын хувьд асар том хэмжээний зардал болж, санхүүжилт, хуваарилалт, хэрэгжилтийн нарийн ширийн дээр Конгрессын хатуу хэлэлцүүлэг үүсгэхээр тоо юм. Тэрээр уг “дивиденд”-ийг Конгрессын хяналттай шууд холбож ярьсан нь, бодлогын хэлэлцээнээс илүү сонгуулийн үр дүнгээр шийдэх амлалт хэлбэртэй сонсогдов.

Ковидын үеэр зарим иргэнд 1,200 ам.долларын урамшууллын чек олгож байсан туршлага АНУ-д бий. Гэхдээ Трамп өмнө нь амласан 2,000 ам.долларын “тарифын дивиденд” хэрэгжээгүй нь, энэ удаагийн шинэ санал бодит ажил хэрэг болох эсэх дээр эргэлзээ дагуулж байна. Ийм амлалт Конгрессын хэлэлцүүлэг, төсвийн хүрээ, улс төрийн тохиролцооны олон давхар шалгуураар дамждаг нь өнгөрсөн жишээнүүдээс харагддаг.

Арга хэмжээний өмнө Трамп сонгуулийн дараа нефтийн үнэ огцом буурна гэж сэтгүүлчдэд хэлсэн байна. Түүний хэлснээр, сонгуулийн дараахан нефтийн үнэ “огцом уруудах” бөгөөд энэ нь зах зээлд нөлөөлөхүйц мессеж болж сонсогдож байна. Мөн тэрээр долоон сар үргэлжилж буй Ирантай холбоотой дайн сонгуулийн дараа “даруй” дуусна гэж нэмэв. Эдгээр нь мөн л сонгуулийн дараах үеийг онцолсон, өргөн хүрээний үр дагавартай амлалтууд байлаа.

Нөгөө талд, бүх насанд хүрэгчдэд мөнгөн тэтгэмжийн санаачилга бодлого болж хувирвал бодит эдийн засгийн нөлөө нь төсвийн тэлэлт, инфляцын хүлээлт, сангийн зах зээлийн үнэлгээ зэрэг олон сувгаар дамжин мэдрэгдэх эрсдэлтэй. 1.3 их наяд ам.долларын өртөгтэй санал нь хөрөнгө оруулагчдын хандлага, төрийн санхүүжилтийн өртөг, бодлогын тодорхойгүй байдлын хэлэлцээг нэг дор шахаж авчрах магадлалтай. Трамп үүнийг “дивиденд” гэж нэрлэсэн ч Конгрессын тооцоо, хэрэгжилтийн механизм тодорхойгүй нөхцөлд асуулт улам олширно.

Одоогоор Даллас дахь чуулганы тайзан дээр тавигдсан энэ амлалт нь эдийн засгийн бодлогын нарийвчилсан зураглал гэхээсээ илүү улс төрийн нөхцөл тавьсан сонгуулийн мессеж хэвээр байна. Гэхдээ Конгрессын хяналтын асуудалтай хамт дуудагдсан 5,000 ам.долларын амлалт нь кампанит ажлын гол сэдэв болон тэлж, төсөв болон зах зээлийн хүлээлтийн маргааныг улам хурцатгах төлөвтэй. Трампын “сонгуулийн дараа” гэсэн давтамжтай мэдэгдлүүдийн нэгэн адил, энэ санал ч мөн бодит хэрэгжилтээс өмнө улс төр, эдийн засгийн хүлээлтийн шалгуур дээр эхлээд соригдоно.