Трамп Путинтэй тохиролцсоноор Оросын дизель АНУ, дэлхийн зах зээлд эргэн нийлүүлэх гарц нээгдэв

АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамп ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй тохиролцсоны үндсэн дээр Орос улс дизель түлшийг АНУ болон дэлхийн зах зээлд нийлүүлэх боломжтой болсон гэж мэдэгдэв. Түүний хэлснээр нийлүүлэлт эхлэх нөхцөл бүрдэж, зах зээл дээрх үнийн дарамтад анхаарал төвлөрч байна. Трамп “нэн даруй нийлүүлэх” тухай байр сууриа илэрхийлсэн.

Энэ өөрчлөлтийн ар талд АНУ-ын Сангийн яамны шийдвэр байна. Тус яам Оросын дизель түлшний экспортод тавьсан хориг арга хэмжээг 2027 оны дөрөвдүгээр сарын 7 хүртэл түр зогсоосон ч Америкийн банкууд дахь Оросын бусад хөрөнгө битүүмжлэлтэй хэвээр үлдэнэ гэж мэдээлэв. Өөрөөр хэлбэл дизель нийлүүлэлтийн суваг нээгдэх ч хөрөнгийн хязгаарлалт бүрэн суларсан гэсэн үг биш юм.

Трампын хэлснээр эхний ээлжид 300,000 тонн, арваннэгдүгээр сард 500,000 тонн, цаашлаад нэг сая тонныг нийлүүлэхээр ярилцсан бөгөөд дараа нь нэмэлт гурван сая тонны тухай ч дурдсан байна. Путин “Оросын тал АНУ-ын зах зээл болон дэлхийн зах зээлд газрын тос, газрын тосны бүтээгдэхүүн нийлүүлэхэд бэлэн байгаагаа нотоллоо” гэж мэдэгдсэн. Энэ нь зөвхөн дизель бус, илүү өргөн хүрээний бүтээгдэхүүн рүү ч зах зээл хүлээж авч магадгүй дохио гэж үзэх үндэслэл болж байна.

АНУ-ын дотоод зах зээл дээр дизелийн үнэ аль хэдийн анхаарлын төвд байна. Америкийн Автомашины Холбооны мэдээлснээр АНУ-д дизель түлшний дундаж үнэ галлон тутамд 6.28 ам.доллар байгаа нь түүхэн дээд 6.53 ам.доллароос буурсан үзүүлэлт гэжээ. Нийлүүлэлт нэмэгдвэл дизель болон тээврийн зардал саарч, инфляцын дарамт намдах хүлээлт үүсч байна.

Гэвч нийлүүлэлтийн чадварын талаар эргэлзээ бас бий. Олон Улсын Эрчим Хүчний Агентлаг Оросын дизель түлшний үйлдвэрлэл бараг 30 хувиар буурсан гэж тооцоолсон нь богино хугацаанд их хэмжээний экспорт хийх боломжийг хязгаарлаж мэднэ. Нөгөө талд улс төр, хоригийн орчин өөрчлөгдөөгүй хэвээр бөгөөд АНУ-ын Конгресс Оросын газрын тос, байгалийн хийг импортолдог улсуудад чиглэсэн шинэ хориг, импортын татварын хуулийг баталж, ерөнхийлөгч үүнд гарын үсэг зурсан байна. Энэ нь дизелийн урсгал нээгдсэн ч худалдааны бодлого бүхэлдээ зөөлөрч байна гэсэн ойлголтыг үгүйсгэж байна.

Шүүмжлэл Украины талаас хурц сонсогдлоо. Украины ерөнхийлөгч Володимир Зеленський хориг сулруулах нь дайныг сунжруулах эрсдэлтэй гэж шүүмжилж, “Путинд бэлэг барих нь энх тайвныг авчрахгүй” гэсэн байр сууриа илэрхийлсэн. Ингэснээр Оросын дизель дэлхийн зах зээлд эргэн гарч байна гэсэн эдийн засгийн хүлээлтийн зэрэгцээ геополитикийн дарамт, эрсдэл давхар өсөх төлөвтэй болж, дараагийн алхамууд зах зээлийн үнээс гадна бодлогын шийдвэрүүдээр тодорхойлогдох нөхцөл бүрдэж байна.