UNCCD COP17 Улаанбаатарт эхэлж, газрын доройтол ба ган гачгийн бодлогын яриа хэлэлцээг нэг дор төвлөрүүллээ

НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал Улаанбаатар хотноо эхэллээ. Энэ удаагийн COP17 нь “Газрыг сэргээж, итгэлийг сэргээе” уриан дор зохион байгуулагдаж байна. Уулзалтад Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын 197 талын төлөөлөгч оролцож, газрын доройтол, цөлжилт, ган гачигтай холбоотой бодлогын яриа хэлэлцээг нэг дор төвлөрүүлэв. Хурлын талбар дээр засаглал, бизнес, эрдэмтэн судлаачид, иргэний нийгэм, малчид, нутгийн иргэд нэгэн зэрэг сууж, шийдэл ярьж буй нь анхаарал татаж байна.

Хурал эхэлж буйтай зэрэгцэн Монгол Улсын газар нутгийн 77 хувь нь ямар нэгэн байдлаар доройтсон гэж мэдээлэв. Энэ тоо нь зөвхөн байгаль орчны асуудал гэхээс илүү, мал аж ахуй, бэлчээрийн даац, усны менежмент, орон нутгийн тогтвортой амьжиргаатай шууд холбоотой сэдвийг улс төр, эдийн засгийн төвшинд татан авчирч байна. Тиймээс COP17-оос гарах хэлэлцээр, зөвшилцөл нь хөгжлийн бодлогын эрэмбэ, хөрөнгө оруулалтын чиглэл, хэрэгжилтийн механизмтай зэрэгцэн яригдах нөхцөл бүрдлээ. Улаанбаатарт төвлөрсөн энэ хэлэлцүүлэг нь олон талын ашиг сонирхол огтлолцдог “газрын асуудал”-ыг илүү бодитой, хэрэгжихүйц түвшинд авч үзэхийг шаардаж байна.

Оролцогчдын бүрэлдэхүүн өргөн байгаа нь хэлэлцээний өнгийг тодорхойлж байна. Засгийн газар, Улсын Их Хурал, Гурван талт зөвлөл зэрэг институцуудын анхаарал төвлөж, бодлогын зохицуулалт, уялдаа холбоо яригдах хүлээлт үүсэв. Нөгөө талд бизнесийн төлөөлөл оролцож, Rio Tinto, Оюу толгой зэрэг компаниудын нэрс дурдагдаж буй нь газрын доройтол, ус, бэлчээрийн асуудлыг зөвхөн байгаль хамгааллын хүрээнд бус, үйлдвэрлэл, орон нутгийн хамтын ажиллагаа, нийгмийн зөвшөөрөлтэй уялдуулан авч үзэх шаардлагыг сануулж байна. Эрдэмтэн судлаачид, иргэний нийгмийн байгууллагууд, малчид, нутгийн иргэдийн дуу хоолой нэг дор сонсогдох нь шийдлийн талаарх маргааныг “цаасан дээрх төлөвлөгөө”-нөөс “газар дээрх хэрэгжилт” рүү ойртуулах зорилгыг илтгэнэ.

Монгол Улс 2026 оныг Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагаас Олон улсын бэлчээр ба малчдын жил болгон зарлуулах санаачилгыг анх манлайлан дэвшүүлсэн гэж дурдлаа. Энэ нь COP17-ийн хэлэлцүүлгийн хүрээнд бэлчээрийн асуудлыг тусгайлан онцолж, малчдын амьжиргааны сэдвийг олон улсын бодлогын түвшинд гаргах оролдлогын нэг хэсэг болж байна. Хэлэлцээний агуулга нь байгаль, уур амьсгалын эрсдэлийг бууруулахтай зэрэгцэн бэлчээр, усны менежментийн бодлогын чиглэлд төвлөрөх төлөвтэй байна. Өргөн хүрээний оролцоо нь зөвшилцөл гаргах боломжийг нэмэгдүүлж болох ч, бодит хэрэгжилтэд шилжихэд салбар хоорондын уялдаа, хариуцлагын тогтолцоо зайлшгүй яригдана.

Эндээс гарах тохиролцоо нь бэлчээр, усны менежментэд чиглэж, үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлөх хүлээлттэй байгааг оролцогч талууд онцолж байна. Монгол Улсын газар нутгийн доройтлын түвшин өндөр гэж мэдээлэгдсэн нөхцөлд, талуудын яриа хэлэлцээ нь бодлогын жин дарах шийдвэрүүдийг илүү хурдтай шаардах магадлалтай. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн нэр мөн дурдагдаж буй энэ хурлын үеэр Улаанбаатар дахь хэлэлцээний гол шалгуур нь уриа лоозон бус, бодитой хэрэгжих тохиролцоо болон түүнд хүрэх хамтын ажиллагааны хүрээ байх нь тодорхой. Хурал үргэлжлэх хугацаанд талууд газрын доройтол, ган гачгийн асуудлыг нэг дор шийдэх боломж, хязгаарлалтаа илүү тод томруун харуулах төлөвтэй байна.