Америкт өндөр инфляц удаан үргэлжилж, хэрэглэгчдийн хүлээлт хэвийн үзэгдэл болох эрсдэл Холбооны нөөцийн банкийг түгшээв

АНУ-д инфляц олон жил өндөр хэвээр үргэлжилж, хэрэглэгчид үүнийг шинэ хэвийн мэтээр хүлээн авч эхэлж болзошгүй шинжүүд Холбооны нөөцийн банкны анхаарлын төвд орж байна. Эдийн засагчид инфляцын хүлээлт тогтвортой байх нь мөнгөний бодлого үр дүнтэй ажиллах гол нөхцөл гэж үздэг. Төв банк эрэлтийг сааруулах үндсэн хэрэгсэл нь бодлогын хүүгийн өсөлт гэдгийг онцолж, хэрэглэгчдийн зан төлөвийг анхааралтай ажиглаж байгаагаа илэрхийлж байна.

Сүүлийн тоон үзүүлэлтүүд энэ түгшүүрийг тэжээж байна. АНУ-ын Хөдөлмөрийн статистикийн товчооны мэдээллээр хэрэглээний үнийн индекс есдүгээр сард жилийн дүнгээр 3.7 хувиар өсөж, 2 хувиас дээш хандлага 65 сар үргэлжив. Үүний зэрэгцээ Нью-Йоркийн Холбооны нөөцийн банкны Хэрэглэгчдийн хүлээлтийн судалгаагаар нэг жилийн инфляцын төсөөлөл есдүгээр сард 3.9 хувь болж өссөн байна. Ийм хүлээлт бэхжвэл бодлогын хүүгийн өсөлтийн нөлөө суларч, эдийн засгийн хөрөлт удаашрах эрсдэл нэмэгдэнэ гэж үзэж байна.

Бодлогын түвшинд гол асуудал нь иргэд, бизнесүүд үнэ өсөлтийг “удамшиж” хүлээн зөвшөөрөх үед төв банкны дохио зах зээлд өмнөх шигээ хурдан дамжихгүй болох эрсдэл юм. Инфляцын хүлээлт тогтвортой байхгүй бол мөнгөний бодлого эдийн засагт үр дүнтэй, урьдчилан таамаглахуйц байдлаар нөлөөлж чадахгүй гэж сануулж байна. “Ямар ч төв банкны нэн тэргүүний зорилго бол энэ” гэсэн байр суурь энэ удаад илүү чангаар сонсогдож байна. Тэгээд ч хэрэглэгчид өндөр инфляцыг амьдралын нэг үнэн мэт хүлээн зөвшөөрч эхэлж байгаа нь “санаа зовоож байна” гэж эх сурвалжууд тодорхойлжээ.

Зах зээлийн талд өссөн хүү бодит амьдрал дээр шууд өртөг болж буудаг. KPMG-ийн ахлах эдийн засагч Дайан Суонк урт хугацаанд хүү өсөх нь инфляцыг хазаарлаж хэрэглэгчдэд ашигтай ч ойрын үед зээлийн өртгийг нэмэгдүүлнэ гэж хэлсэн байна. Холбооны нөөцийн банк эрэлт сааруулах гол хэрэгсэлдээ тууштай байх тусам санхүүжилтийн нөхцөл чангарах нь зайлшгүй. Гэхдээ тэрхүү “эмчилгээ” үр дүнтэй байхын тулд хүлээлт хяналтад байх ёстой гэсэн шугам эндээс тодорч байна.

Өндөр үнэ цалингийн өсөлтөөс түрүүлж, бодит худалдан авах чадвар суларсан нь өрхийн төсөвт хатуу дарамт болж буйг эдийн засагчид тэмдэглэжээ. Энэ сулрал нь зөвхөн өдөр тутмын хэрэглээнд бус, өрхийн шийдвэр гаргалт, цаашлаад сонгуулийн сонголтод хүртэл нөлөөлж болзошгүй гэж үзэж байна. Ийм нөхцөлд инфляцын тухай яриа дан ганц статистикийн хүснэгт дээр үлдэхээ больж, улс төр, нийгмийн орчинд төв асуудал болж хувирдаг.

Төв банкны зүгээс хамгийн их айж буй нь инфляцын хүлээлт “натуралчлагдаж”, удаан хугацааны зан төлөв болон суух явдал юм. “Инфляц хавдартай адил, тархахыг нь зөвшөөрвөл улам дордоно” гэсэн зүйрлэл ч энэ санааг л улам хурц тодотгож байна. Эмчилгээ нь өвтгөсөн ч тархахыг нь зүгээр орхисноос дээр гэсэн ойлголт бодлогын маргааны цаана хэвээр байна. Одоо гол сорилт нь хүүгийн өсөлтөөр эрэлтийг сааруулахтай зэрэгцэн хэрэглэгчдийн хүлээлтийг “шинэ хэвийн” болж тогтохоос нь өмнө эргүүлж тогтоон барих явдал болж байна.