COVID-19-өөс ч аюултай цар тахал дэгдэхэд ганц л мутацжилт дутуу байна

Америкийн фермүүдэд сүүлийн дөрвөн жил дараалан тархаж буй шувууны ханиад Юта мужийн Солт Лэйк Сити хотоос өмнө зүгт орших "C&T Fenn Farms" хэмээх булга үржүүлгийн фермд дэгдээд байна. Мужийн мал эмнэлгийн алба өнгөрсөн наймдугаар сарын дундуур тус фермд булганууд шувууны ханиад тусан олноор үхэж байгаа талаар мэдээлэл авсан боловч хатуу тусгаарлалт, хөл хориг тогтоолгүй өнөөг хүрчээ. Хэрэв шувууны фермд ганц л тахиа ийм вирусээр өвчилбөл холбооны журмын дагуу бүх шувууг шууд устгалд оруулж, хохирлыг нь төрөөс нөхөн төлдөг зохицуулалттай. Гэвч АНУ-д булга зэрэг үслэг амьтны фермд гарсан вирусний дэгдэлтийг зохицуулах холбооны нэгдсэн журам, зааварчилгаа байхгүйгээс эрх бүхий байгууллагууд дорвитой арга хэмжээ авахаас зайлсхийсээр байна.

“Бид галаар наадаж байна” Испани, Финланд зэрэг Европын орон ийм тохиолдолд үслэг амьтдыг шууд устгадаг бол Юта мужийн удирдлага "C&T Fenn Farms"-ийн бизнесийг “сүйрүүлэхгүй” гэх үндэслэлээр амьтдыг устгахаас татгалзжээ. Мөн АНУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх байгууллагын зөвлөмжийг зөрчиж, фермийн ажилтнууд дунд эрүүл мэндэд үзлэг, тандалт хийгээгүй байна. Тус фермийн нэгэн ажилтан шувууны ханиадны үндсэн шинж тэмдэг болох нөөлөгт буюу нүд улайх өвчлөлтэй байхад ч шаардлагатай шинжилгээг хийлгүй өнгөрөөжээ. Түүнчлэн булганы жинг богино хугацаанд нэмэгдүүлэх зорилгоор вирусээр өвчилсөн байх магадлалтай үхрийн түүхий махыг тэжээл болгон өгдөг байсан нь тогтоогдсон байна. Лабораторийн туршилтаар Юта мужид үхсэн булгануудаас илэрсэн вирус нь үхрийн сүрэгт тархаад буй вирустэй ижил төрлийнх болох нь нотлогджээ.

Хүнд халдвал COVID-19-өөс ч том цар хүрээтэй тахал дэгдэнэ Булга нь вируслоги талаасаа маш аюултай амьтанд тооцогддог. Тэдгээрийн амьсгалын замын эсийн рецепторууд хүнийхтэй маш адилхан тул шувууны ханиадыг хүний биед дасан зохицож, мутацид ороход хамгийн тохиромжтой дамжуулагч орчин болдог байна. Мөн вирус олон мянган булганы дунд дамжин халдварлах явцдаа ганцхан удаа мутацжсан тохиолдолд хүний биед тэсвэртэй болох эрсдэлтэй гэдгийг эрдэмтэд анхаарууллаа. Мөн жил бүрийн намар хүмүүсийн дунд дэгддэг улирлын чанартай энгийн ханиадны вирус болон H5N1 вирус нэгэн зэрэг нэг эсэд халдварлавал генийн мэдээллээ солилцож, хүнээс хүнд маш хурдан халдварладаг аюулт вирус шинээр үүсэх эрсдэлтэй юм. Жонс Хопкинсын Их сургууль болон Брауны Их сургуулийн шинжээчид энэхүү нөхцөл байдлыг "аюултай галаар наадаж буй хэрэг" хэмээн тодорхойлж, хэрэв вирус хүний биед тархвал COVID-19-өөс ч илүү аюултай цар тахал үүсэх өндөр эрсдэлтэйг анхааруулж байна.