Эхнэр нь илүү орлоготой болоход нөхрийн сэтгэлзүйн зовуурь нэмэгдэж болзошгүй

Эмэгтэйчүүдийн боловсрол, хөдөлмөрийн зах зээл дэх оролцоо нэмэгдэхийн хэрээр нөхрөөсөө илүү орлоготой эхнэрүүдийн эзлэх хувь өсөж байна. Гэвч өрхийн орлогын бүтэц өөрчлөгдөхөд хосуудын сэтгэлзүй, гэрийн хөдөлмөрийн хуваарилалт ижил хурдаар өөрчлөгдөхгүй байгааг сүүлийн үеийн судалгаанууд харууллаа.

2026 онд нийтлэгдсэн “The Economist”-ийн шинжилгээгээр АНУ-ын хоёр орлоготой гэр бүлүүдийн 30 хувьд нь эхнэр нөхрөөсөө илүү орлоготой байжээ. Үүний зэрэгцээ эмэгтэйчүүд АНУ-ын их, дээд сургууль төгсөгчдийн тавны гурвыг, дээд боловсролтой ажиллах хүчний талаас илүү хувийг бүрдүүлж байна.

Гэвч эхнэр нь өрхийн гол орлого ологч болох нь зарим эрэгтэйд сэтгэлзүйн зовуурьтай холбоотой байж болохыг судалгаанууд харуулж байна.

Орлогын хэмжээ бус, хэн илүү олж байгаа нь чухал уу?

“The Economic Journal”-д нийтлэгдсэн судалгаанд Шведэд 2001 онд гэрлэсэн хосуудыг арван жилийн турш ажиглаж, орлогын мэдээллийг сэтгэцийн эрүүл мэндийн эмнэлзүйн оноштой харьцуулжээ.

Судалгааны үр дүнгээр өөрийн болон хамтрагчийн орлого өндөр байх нь ерөнхийдөө сэтгэцийн эрүүл мэндийн үзүүлэлттэй эерэг хамааралтай байсан. Харин эхнэрийн орлого нөхрийнхөөс давсан босгон дээр үр дүн эсрэг чиглэлд өөрчлөгджээ.

Эхнэр нөхрөөсөө илүү орлого олж эхлэхэд сэтгэцийн эрүүл мэндтэй холбоотой онош авах магадлал нийт хосын хувьд 8 орчим хувь, эрэгтэйчүүдийн хувьд 11 орчим хувиар нэмэгдсэн байна. Эрэгтэйчүүдэд ажиглагдсан өөрчлөлтийн дийлэнх хэсгийг бодисын хэрэглээтэй холбоотой онош тайлбарлаж байсныг судлаач онцолжээ.

АНУ-ын дата ч төстэй дүр зураг харуулдаг. “University of Bath”-ийн судлаач Жоанна Сирда 2001-2015 оны “Panel Study of Income Dynamics”-ийн 6,035 өрхийн 19,688 ажиглалтыг шинжилжээ.

Нөхрийн сэтгэлзүйн зовуурь эхнэр нь өрхийн нийт орлогын 40 орчим хувийг олж байх үед хамгийн бага байв. Харин эхнэрийн орлогын эзлэх хувь үүнээс нэмэгдэх тусам эрэгтэйчүүдийн сэтгэлзүйн зовуурь өсөж, нөхөр эхнэрээсээ бүрэн санхүүгийн хамааралтай үед хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн байна.

Гэхдээ нэг чухал ялгаа бий. Гэрлэлт эхлэх үед эхнэр нь аль хэдийн нөхрөөсөө илүү орлоготой байсан хосуудад ийм хамаарал илрээгүй. Судлаачийн үзэж буйгаар энэ нь эхнэрийн өндөр орлого өөрөө асуудал гэхээс илүү хосуудын анхны хүлээлт болон гэр бүлийн доторх орлогын үүрэг дараа нь өөрчлөгдөх нь чухал байж болохыг харуулж байна.

“Өрхөө тэжээгч эрэгтэй” гэсэн ойлголт хэвээр

2026 оны есдүгээр сард “Journal of Behavioral and Experimental Economics”-д нийтлэгдсэн туршилтын судалгаа уламжлалт хүлээлт өрхийн эдийн засгийн шийдвэрт хэрхэн нөлөөлдгийг шинжилжээ.

Эмэгтэй нь өндөр орлоготой ажлыг хийхэд харьцангуй давуу байсан ч уламжлалт жендэрийн хүлээлтийг тодотгосон нөхцөлд эрэгтэй оролцогчид өөрсдөө өндөр цалинтай үүргийг сонгох хандлагаа хадгалсан байна. Судлаачид жендэрийн хүлээлт нь хэн илүү бүтээмжтэй вэ гэдгээс үл хамааран өрхийн хөдөлмөрийн хуваарилалтад нөлөөлж болохыг тэмдэглэжээ.

Орлогын бүтэц өөрчлөгдсөн ч гэрийн ажил мөн адил дахин хуваарилагдахгүй байгааг 2026 оны Их Британийн шинэ судалгаа харуулсан. 1992-2025 оны 15,747 хүний 50,237 ажиглалтыг ашигласан судалгаагаар өрхийн гол орлого ологч хэн байхаас үл хамааран эмэгтэйчүүдийн гэрийн ажилд зарцуулдаг хувь эрэгтэйчүүдтэй тэнцүү түвшинд хүрээгүй байна.

Ингэснээр эмэгтэйчүүдийн орлого нэмэгдэж, өрхийн санхүүгийн үүрэг өөрчлөгдөж байгаа ч “эрэгтэй нь гол орлого ологч” гэсэн уламжлалт хүлээлт болон гэрийн хөдөлмөрийн хуваарилалт илүү удаан өөрчлөгдөж буй дүр зураг ажиглагдаж байна. Судалгаанууд эхнэр нөхрөөсөө илүү орлоготой байх нь өөрөө сэтгэлзүйн асуудлын шууд шалтгаан гэж дүгнээгүй бөгөөд хосын өмнөх орлогын бүтэц, жендэрийн хүлээлт зэрэг хүчин зүйл үр дүнд чухал нөлөөтэйг онцолжээ.