Трамп, Ши нарын уулзалт ойртох тусам худалдаа, хиймэл оюун ба геополитикийн эрсдэл зэрэгцэн хурцлав

Ши Жиньпин энэ жил АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамптай хийх хоёр дахь уулзалтаараа Вашингтонд ирэхээр байна. Вашингтонд болох уулзалт худалдааны эвлэрэл, хиймэл оюуны өрсөлдөөн, геополитикийн эрсдэлийг зэрэгцүүлэн томруулж, зах зээлийн анхаарлыг дахин татлаа. Ши Жиньпин Лхагва гарагт 16.00 цагт Joint Base Andrews-д бууж, Пүрэвт Цагаан ордонд төрийн зоог болно.

Хэлэлцээний суурь өнгийг өнгөрсөн аравдугаар сард Өмнөд Солонгосын Пусан хотод тохирсон худалдааны эвлэрэл тодорхойлж байна гэж шинжээчид үзэж байна. Тэд энэ удаагийн уулзалтаар уг эвлэрлийг сунгана гэсэн хүлээлтийг илэрхийлжээ. Гэхдээ ёслолын хөтөлбөр илүү тод харагдаж байгаа энэ үед бодит тохиролцоо ямар хүрээнд буух нь гол асуулт хэвээр үлдэв. Зах зээл ч яг үүнд төвлөрч байна.

Худалдааны талд илүү “мэдрэмтгий биш” ангиллын бараанд зориулсан “Board of Trade” байгуулах хувилбар яригдаж байгааг мэдээлэв. Энэ нь талуудын хоорондын хурц сэдвүүдийг түр салгаж, илүү боломжит хэсгээс нь тохиролцоо ахиулах арга зам байж болох ч хөрөнгө оруулалтын хүрээ ахиц багатай хэвээр гэж дурдсан байна. Хэлэлцээний бодит агуулга ёслолоос нарийсвал чип үйлдвэрлэгчдийн хүлээлт ба эрсдэлийн үнэлгээ огцом өөрчлөгдөж мэднэ гэсэн дохио үүнтэй давхцаж байна. Ялангуяа “ярих” ба “тохирох” хоёрын хоорондын зөрүүг хөрөнгийн зах зээл хурдан үнэлдэг.

Хиймэл оюуны талбарт Хятад дахь лабораториуд АНУ-ын өрсөлдөгчидтэйгээ зөрүүг энэ жил багасгасан гэж үнэлэгдэж байна. Энэ үнэлгээ нь хоёр улсын технологийн өрсөлдөөн зөвхөн экспорт, чипийн хязгаарлалтаар хязгаарлагдахгүй, хөгжүүлэлтийн хурд, бүтээгдэхүүний хэрэглээнд ч шилжсэнийг сануулж байна. Ийм нөхцөлд уулзалтын үр дүн нэг талд “хатуурал”, нөгөө талд “зөөлрөл” гэсэн ойлгомжтой зураглал өгөхгүй байх магадлалтай. Тиймээс компаниудын хувьд бодлогоос илүүтэй дохио, хэллэгийн нарийн өөрчлөлт хүртэл үнэ цэнтэй мэдээлэл болж хувирч байна.

CNBC-ийн мэдээлснээр Трампын төрийн зоогт АНУ-ын томоохон гүйцэтгэх захирлууд оролцох хүлээлттэй байгаа ч Хятадын бизнесийн төлөөлөгчдийн визийн хүсэлт ирээгүй байна. Энэ нь уулзалтын бизнесийн сувгаар илрэх “нам даралттай” үр дүн хэр зэрэг бодитой вэ гэсэн асуултыг дагуулна. Өөрөөр хэлбэл, улс төрийн түвшинд үг хэллэг зөөлөрсөн ч компаниудын түвшинд хөдөлгөөн гарахгүй бол зах зээлд өгөгдөх дохио хязгаарлагдана. Ингэснээр хэлэлцээний үргэлжлэл, дараагийн алхмын төсөөлөл дахин бүдгэрэх эрсдэл бий.

Геополитикийн хэсэгт Тайванийн асуудал Ираны сэдвийн ард дарагдах төлөвтэй гэж ажиглагчид хэлж байна. Энэ нь уулзалтын хэлэлцэх сэдвийн тэргүүлэх жагсаалт хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг харуулж, хоёр талын зөрчлийг нэг дор “багцлан” шийдэхээс илүү хэсэгчлэн удирдах чиг хандлага руу түлхэж байна. Уулзалтын бодит агуулга, хэлэлцээний хүрээ энэ удаа хаана тогтох нь зах зээл төдийгүй технологи, худалдааны салбарын хүлээлтийг богино хугацаанд дахин дахин шинэчлэхээр байна. Анник Бао зэрэг ажиглагчдын анхааруулж буйгаар, нэг удаагийн зураг авалт бус, дараах алхмуудыг тодруулах өгүүлбэрүүд л үнэлгээг хөдөлгөх магадлалтай.