Засгийн газар гангийн цогцолбор, биржийн арилжаа, шүлхийн хорио цээр, сүүний урамшууллын шийдвэрүүдийг багцаар батлав

Засгийн газар Дархан-Уул аймагт баригдах гангийн үйлдвэрлэлийн цогцолборын төслийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээ, уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжааг идэвхжүүлэх зохицуулалт, шүлхийн шинэ голомтод хорио цээр тогтоох, мөн түүхий сүүний урамшууллын хугацаа, нөхцөлийг багцаар нь шийдвэрлэв. Хүнс, малын эрсдэл нэмэгдэж буй нөхцөлд нийлүүлэлтийн саатал, зах зээлийн ил тод байдлын асуудлыг зэрэг хөндсөн шийдвэрүүд гарч байна. Ерөнхий сайд Н.Учрал “Манай Засгийн газар бүх төрлийн оффтэйк гэрээг огт хийхгүй, биржийн хуулийн дагуу ил тод нээлттэй арилжина” гэж мэдэгдлээ.

Гангийн цогцолборын хүрээнд олон улсын хөрөнгө оруулалт, хамтын ажиллагааны санал авах урилгыг дөрөвдүгээр сарын 10-наас тавдугаар сарын 11 хүртэл нийтэд нээлттэй байршуулсан байна. Шведийн Хаант Улс, БНХАУ, БНСУ, АНУ-ын 30 компанид урилга хүргүүлснээс таван аж ахуйн нэгж үнийн санал ирүүлжээ. Урьдчилсан сонгон шалгаруулалтаар хураангуй жагсаалтад орсон хоёр хөрөнгө оруулагчид мэдэгдэл хүргүүлж, саналыг үнэлэх дэд ажлын хэсэг байгуулсан гэж Засгийн газар мэдээлэв. Төслийн бүтээн байгуулалт явагдах газрыг улсын тусгай хэрэгцээнд авсан бөгөөд эцэслэсэн дүнг 2026 оны аравдугаар сард Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулахаар тусгасан байна.

Үүний зэрэгцээ уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжааны талаар авах зарим арга хэмжээний тухай тогтоол батлагдаж, арилжааны бүтэц, гэрээний зохицуулалтад өөрчлөлт оруулахаар болов. Стандартад нийцсэн уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг хоёр ба түүнээс дээш төрлөөр багцлан нэг арилжааны захиалга гаргах зохицуулалт тусгахаар үүрэг болголоо. Мөн уул уурхайн бүтээгдэхүүний индексэд суурилсан үнээр 5 хүртэл жилийн хугацаатай форвард гэрээ байгуулах, гүйцэтгэлийг дүгнэх журмыг тусгах чиглэл өгчээ. Гэрээ байгуулсан тохиолдолд худалдан авагчийн байршуулсан дэнчингийн 90 хувийг буцааж, гэрээ дүгнэсний дараа 10 хувийг шилжүүлэх зохицуулалттай байх юм.

Биржийн арилжааны бодлогын хүрээнд “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК эхний 7 сард 10.65 сая тонн нүүрсийг 940.4 сая ам.доллароор арилжаалсан мэдээлэл давхар дурдагдав. Талуудын хэлж байгаагаар шинэ журам хэрэгжсэнээр хэлцлийн нөхцөл, гүйцэтгэлийн хяналт илүү тодорхой болох хүлээлттэй байгаа ч бодит нөлөө нь хэрэгжилт, захиалгын урсгал дээр илүү тод харагдана. Засгийн газрын байр суурь нь оффтэйк хэлцлээс татгалзаж, биржийн эрх зүйн хүрээнд нээлттэй худалдааг баримтлахад чиглэж байна.

Нөгөө талд малын халдварт өвчний нөхцөл хүнс, нийлүүлэлтийн эрсдэлийг хурцатгаж болзошгүйг анхаарууллаа. Дорнод аймгийн Дашбалбар, Чулуунхороот, Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар суманд шүлхийн SAT-1 хэвшил дахин бүртгэгдсэнийг Мал эмнэлгийн ерөнхий газрын лабораторийн шинжилгээгээр баталгаажуулж, 2026 оны наймдугаар сарын 26-наас хорио цээр тогтоов. Дорнод аймгийн Номинт багт 15 мянга гаруй зээрийн сүргээс авсан дээжийн шинжилгээгээр шүлхийтэй тохиолдол цөөнгүй илэрсэн гэж мэдээлсэн байна.

Мал эмнэлгийн ерөнхий газар голомтот бүсэд 74 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж, нөөцийн 5 мянган тун вакциныг мэдрэг малд хийж эхэлсэн бөгөөд нэмэлт 190 мянган тунг хүргүүлжээ. Цаашлаад үйлдвэрлэгчтэй гэрээ байгуулан 6 сая тун SAT-1, O, A дэд хэвшлийн вакциныг яаралтай худалдан авахаар Засгийн газрын хуралдаанаас шийдвэрлэсэн байна. Хорио цээрийн арга хэмжээ хэрэгжсэнээр тухайн бүсийн хөдөлгөөн, нийлүүлэлт саарах эрсдэл гарч болох ч өвчний тархалтыг хумих, хяналтыг чангатгах зорилт тавьж байна.

Хөдөө аж ахуйн дэмжлэгийн хувьд түүхий сүүний урамшууллыг 11 дүгээр сарын 01-нээс дараа оны 3 дугаар сарын 31 хүртэл нийлүүлсэн хэмжээгээр тооцож, 1 литр тутамд 1,000 төгрөгөөр олгохоор тогтов. Малчид хүсэлтээ тусгай цахим систем tus.mofa.gov.mn-ээр сард нэг удаа ирүүлэх бөгөөд хугацаандаа илгээгээгүй бол урамшуулал бодогдохгүйг санууллаа. Ерөнхий боловсролын сургуульд хэрэгжиж буй “Сүү” хөтөлбөрийг ирэх онд үргэлжлүүлж, төсвийг нь дараа жилийн төсөвт бүрэн тусгана гэв.

Мөн Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат 2026 оны ургацын урьдчилсан балансыг Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулахдаа энэ хавар 370 мянган га-д тариалалт хийснээс 318 мянган га-д улаанбуудай, 13 мянган га-д төмс, 14 мянган га-д хүнсний ногоо, 90 мянган га-д ногоон тэжээл, 94 мянган га-д тосны ургамал тариалсныг мэдээлэв. 140 тэрбум төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн зээл олгохоор төлөвлөж, 555.3 мянган тонн улаанбуудай, 168.2 мянган тонн төмс, 220 мянган тонн хүнсний ногоо хураах урьдчилсан баланс гарсан гэж танилцуулсан байна. Улаанбуудай, төмсний хэрэгцээг 100 хувь, хүнсний ногооны 70 хувийг дотоодоос хангах боломж бүрдсэн бөгөөд өмнөх оны мөн үеэс улаанбуудай 200 гаруй мянган тонноор илүү тариалсан гэсэн тооцоо нь дотоодын нийлүүлэлтийн хүлээлтийг өсгөж байна.