Засгийн газар гангийн цогцолбор, уул уурхайн биржийн шинэчлэл, шүлхий, сүүний урамшуулал, ургацын блансыг зэрэг хэлэлцэв

Монгол Улсын Засгийн газар гангийн үйлдвэрлэлийн цогцолбор байгуулах төслийг хөдөлгөх, уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжааны журмыг шинэчлэх, шүлхий өвчний голомтод хорио тогтоох, түүхий сүүний урамшууллын журмыг шинэчлэх зэрэг шийдвэрүүдийг нэг дор баталж, хэд хэдэн салбарын богино хугацааны зохицуулалт, дунд хугацааны хөрөнгө оруулалтын асуудлыг зэрэгцүүлэн шийдвэрлэлээ. Ингэхдээ зах зээл дээр гэрээний хэрэгжилт, эрсдэлийн удирдлагын тухай маргаан дагуулдаг дэнчин, урт хугацааны хэлцлийн зохицуулалтыг биржийн хүрээнд тодруулах зорилт тавив. Нөгөө талд, малын халдварт өвчний тархалтыг тогтоон барих, хүнсний нийлүүлэлтийн улирлын савлагааг бууруулах алхмуудыг мөн давхарлав.

Гангийн цогцолборын хүрээнд Засгийн газар “Гангийн үйлдвэрлэлийн цогцолбор байгуулах төслийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээ”-ний тухай тогтоол баталж, урьдчилсан сонгон шалгаруулалтаар хураангуй жагсаалтад орсон хоёр хөрөнгө оруулагчид мэдэгдэл хүргүүлсэн байна. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням стратегийн хөрөнгө оруулагчдыг шалгаруулах хоёр дахь шатны бэлтгэл хангагдсан гэж мэдээлээд, эцэслэсэн дүнг 2026 оны аравдугаар сард Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулна гэв. Төслийн дараагийн шатанд бодит шалгуур, санхүүжилтийн бүтэц тодорхой болох хүлээлт үүсч байна.

Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн хувьд Засгийн газар “Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжааны талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” тогтоол баталж, арилжаалах бүтээгдэхүүний нэр төрөл, урт хугацааны хэлцэл, дэнчингийн царцаалттай холбоотой асуудлыг шийдэхийг зорьжээ. Тогтоолоор стандартад нийцсэн бүтээгдэхүүнийг хоёр ба түүнээс дээш төрлөөр багцлан нэг захиалгаар арилжаалах боломж нээж, индексэд суурилсан форвард гэрээг 5 хүртэл жилийн хугацаатай байгуулах нөхцөл бүрдүүлэхээр тусгав. Мөн гэрээ байгуулагдсан тохиолдолд худалдан авагчийн байршуулсан дэнчингийн 90 хувийг буцаан шилжүүлж, гэрээ дүгнэсний дараа 10 хувийг шилжүүлэх зохицуулалтыг хэрэгжүүлэхийг үүрэгжүүлэв.

Энэ хүрээнд Ерөнхий сайд Н.Учрал “Манай Засгийн газар бүх төрлийн оффтэйк гэрээг огт хийхгүй. Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хуулийн дагуу ил тод нээлттэй арилжаал” гэж байр сууриа илэрхийлсэн байна. Биржийн арилжааны идэвхийг Эрдэнэс Тавантолгой ХК-ийн тоо баримт давхар харууллаа: 2026 оны эхний 7 сард 195 удаагийн арилжаагаар 10.65 сая тонн нүүрсийг 940.4 сая ам.долларын үнийн дүнгээр арилжаалсан үзүүлэлт дурдагдав. Биржийн дүрэм, гэрээний хугацаа, дэнчингийн буцаалтын нарийвчилсан зохицуулалт нь оролцогчдын эрсдэлийн тооцоололд ялангуяа нөлөөлөхөөр байна.

Хөдөө аж ахуй, хүнсний чиглэлд Засгийн газар шүлхий өвчний дахин бүртгэл, нийлүүлэлтийн улирлын зохицуулалтад зэрэг анхаарлаа хандууллаа. Мал эмнэлгийн ерөнхий газрын лабораторийн шинжилгээгээр шүлхийн “SAT-1” хэвшил Дорнодын Дашбалбар, Чулуунхороот, Сүхбаатарын Сүхбаатар суманд дахин бүртгэгдсэнийг баталж, 2026 оны 08 дугаар сарын 26-наас хорио цээр тогтоов. Мал эмнэлгийн ерөнхий газар 74 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж, 5 мянган тун вакцин хийж эхэлсэн бөгөөд нэмэлт 190 мянган тунг хүргүүлээд байна. Түүнчлэн үйлдвэрлэгчтэй гэрээ байгуулан 6 сая тун “SAT-1”, О, А дэд хэвшлийн вакциныг яаралтай худалдан авах шийдвэрийг Засгийн газрын хуралдаанаас гаргав.

Түүхий сүүний урамшууллын журмыг шинэчилж, 11 дүгээр сарын 01-нээс дараа оны 3 дугаар сарын 31 хүртэл нийлүүлсэн хэмжээгээр 1 литрийг 1,000 төгрөгөөр тооцон олгохоор боллоо. Урамшууллын хүсэлтийг tus.mofa.gov.mn цахим системд дараа сарын 01-нээс 10-ны хооронд илгээх бөгөөд хүсэлт ирүүлээгүй тохиолдолд урамшуулал бодогдохгүйг сануулав. Засгийн газар ЕБС-иудад хэрэгжиж буй “Сүү” хөтөлбөрийг ирэх онд үргэлжлүүлж, төсвийг нь ирэх оны төсөвт бүрэн тусгахаар шийдвэрлэсэн нь нийлүүлэлтийн бодлоготой зэрэгцэн хэрэглээг тогтвортой барих зорилттой холбоотой байна.

Мөн Хүнс, хөдөө, аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат 2026 оны ургацын урьдчилсан блансаар 555.3 мянган тонн улаанбуудай хураах төлөвтэй, улаанбуудай ба төмсний хэрэгцээг 100 хувь хангах боломж бүрдсэнийг танилцууллаа. Засгийн газар хаврын тариалалтад түлшний хангалтыг таслахгүй байх, 140 тэрбум төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн зээл олгох арга хэмжээг авч ажилласныг мэдээлэв. Ийнхүү нэг талд биржийн арилжааны шинэчлэлээр ил тод, урт хугацааны хэлцлийн хүрээг цэгцлэхийг зорьж, нөгөө талд өвчин, улирлын нийлүүлэлтийн савлагааг зохицуулах шийдвэрүүдийг зэрэгцүүлсэн нь ойрын саруудад бодит хэрэгжилт дээр хэрхэн буух нь анхаарал татна.