Кен Шено: Бизнесийн удирдлагууд ардчиллын заналхийллийн үед дуугүй байж болохгүй

American Express компанийн захирал асан Кен Шено CNBC сувгийн Squawk Box нэвтрүүлэгт өгсөн ярилцлагадаа бизнесийн удирдлагууд ардчилалд заналхийлсэн үед дуугүй байж болохгүй гэж мэдэгджээ. Түүний байр суурь сонгуулийн өмнөхөн олны анхаарлыг татаж байгаа бөгөөд тэрээр ардчилсан институц, үйл явцад учрах аливаа дарамт улс төр, эдийн засгийн тогтворгүй байдал үүсгэж болзошгүйг онцолсон байна. Шено компанийн удирдлагууд улс төрийн бүх асуудлаар байр суурь илэрхийлэх албагүй гэж үздэг ч бизнесийн урт хугацааны эрсдэл, боломжийг тооцох шаардлагатай гэж хэлжээ. Түүний хувьд энэ нь нам, улс төрийн сонголтоос илүүтэй компаниудын тогтвортой оршин тогтнох нөхцөлтэй холбоотой асуудал юм.

Шено бизнесийн орчин зөвхөн борлуулалт, ашиг, хөрөнгө оруулалтын үзүүлэлтээр хязгаарлагдахгүй гэж үзсэн байна. Хууль дээдлэх ёс, ардчилсан институцийн тогтвортой байдал алдагдвал компаниудын ирээдүйн төлөв тодорхой бус болж, урт хугацааны шийдвэр гаргалтад эрсдэл нэмэгдэнэ гэж тэр тайлбарлажээ. Иймээс удирдлагууд нийгэмд болж буй үйл явдлыг ажиглаж, компанид нөлөөлөх суурь нөхцөлүүдийг үнэлэх ёстой гэж Шено хэлсэн байна. “Удаан хугацаанд оршин тогтнох компани байгуулахыг хүсвэл нийгэмд юу болж байгаад анхаарах ёстой” хэмээн тэр онцолжээ.

Тэрээр ялангуяа АНУ-ын сонгуулийн эрхийн асуудлыг бизнесийн удирдлагууд олон нийтэд ил тод хөндөх ёстой гэж мэдэгдсэн байна. 2021 оны гуравдугаар сард Шено болон Merck компанийн захирал асан Кен Фрейзер нар сонгуулийн эрхийн хүртээмжийг хязгаарлах оролдлогыг эсэргүүцэхийг бизнесийн удирдлагуудад уриалжээ. Энэ байр суурь нь компаниуд нийгмийн асуудалд оролцох эсэх тухай маргааныг сонгуулийн эрх, ардчиллын үйл ажиллагаатай шууд холбосон юм. Шено ардчиллыг хамгаалах асуудалд корпорацууд төвийг сахисан байр суурь баримтлах боломжгүй гэж үзэж байна.

“Сонгуулийн эрхийг хамгаалж, ардчиллаа бэхжүүлэхээс илүү суурь асуудал гэж үгүй” гэж Шено хэлжээ. Мөн “Корпорацууд дуу хоолойгоо хүргэх ёстой. Энд дундын байр суурь гэж байхгүй” хэмээн мэдэгдсэн байна. Түүний хэлснээр компаниуд бүх улс төрийн маргаанд оролцох шаардлагагүй боловч бизнесийн урт хугацааны үйл ажиллагаанд шууд нөлөөлөх институцийн өөрчлөлт, эрхийн хязгаарлалтыг үл тоомсорлож болохгүй аж. Энэ ялгааг гаргах нь удирдлагуудын байр суурийг намын улс төрөөс тусгаарлан тайлбарлахад чухал гэж Шеногийн ярилцлага харуулж байна.

Принстоны их сургуулийн улс төр судлаач Лайна Мослигийн 2023 оны тайланд хууль дээдлэх ёс алдагдах нь хөрөнгө оруулагчдыг үргээж, шинэ компани байгуулах сонирхлыг бууруулж болзошгүй гэж дурджээ. Уг дүгнэлт нь Шеногийн ярьсан урт хугацааны бизнесийн эрсдэлийн асуудалтай нийцэж байна. Тиймээс түүний уриалга зөвхөн олон нийтийн байр суурь илэрхийлэх тухай бус, компанийн ирээдүйн тогтвортой байдлыг хамгаалах тухай болохыг дэмжигчид нь үзэж болохоор байна. Шено “ардчиллын заналхийллийн үед” удирдлагууд дуугүй үлдвэл хууль дээдлэх ёс, бизнесийн итгэлцэлд учрах эрсдэлийг улам нэмэгдүүлж болзошгүй гэсэн байр сууриа ийнхүү дахин илэрхийлжээ.