Монгол Улс эхний 10 сард 10.9 тэрбум ам.долларын бараа импортолжээ

Нефтийн бүтээгдэхүүн Монгол Улсын импортын бүтцэд хамгийн өндөр хувийг эзэлж, 2026 оны эхний 10 сарын гадаад худалдааны дүнгийн гол хэсгийг бүрдүүлжээ. Энэ хугацаанд импортын нийт хэмжээ 10.9 тэрбум ам.долларт хүрсэн бөгөөд үүний 24.1 хувь нь нефтийн бүтээгдэхүүн байна. Ийнхүү бараа, бүтээгдэхүүний гадаад худалдан авалтад шатахууны эзлэх жин өндөр хэвээр байгаа нь импортын бүтцийн нэг онцлог болж байна. Нийт импорт өссөн энэ үед шатахуунтай холбоотой үзүүлэлтүүд мөн нэмэгдсэн нь анхаарал татаж байна.

Автобензиний импорт эхний 10 сард 756.4 мянган тонн болж, өмнөх оны мөн үеэс 11.5 хувиар өссөн байна. Харин дизель түлшний импорт 1,703.4 мянган тонн хүрч, жилийн өмнөх ижил хугацаатай харьцуулахад 14.2 хувиар нэмэгджээ. Хоёр төрлийн түлшний нийлүүлэлт зэрэг өссөн нь нефтийн бүтээгдэхүүний импортын дүн болон нийт импортод эзлэх хувьд нөлөөлсөн байна. Ялангуяа дизель түлшний импортын өсөлт автобензинийхээс өндөр байгаа нь шатахууны төрлүүдийн нийлүүлэлт ижил хурдаар өөрчлөгдөөгүйг харуулж байна.

Импортын өсөлт зөвхөн нефтийн бүтээгдэхүүнээр хязгаарлагдсангүй. Улаанбуудай, хүнсний ногоо, жимс, самрын импорт мөн өмнөх оны мөн үеэс өссөн байна. Иймээс эхний 10 сарын импортын бүтэц дотор эрчим хүчний хэрэглээнд хамаарах бүтээгдэхүүнээс гадна хүнсний нэр төрлүүдийн гадаад нийлүүлэлт нэмэгдсэн дүн гарчээ. Гэхдээ эдгээр бүтээгдэхүүн тус бүрийн импортын хэмжээ болон нийт дүнд эзлэх хувь мэдээлэгдээгүй тул өсөлтийн бүтцэд эзлэх жинг нарийвчлан харьцуулах боломжгүй байна.

Нийт импортын 10.9 тэрбум ам.долларын дүнд нефтийн бүтээгдэхүүн 24.1 хувийг эзэлж байгаа нь импортын дөрөвний нэгтэй ойролцоо хэсэг шатахуунтай холбоотой байсныг илтгэнэ. Энэ бүтэц нь Монгол Улсын эрчим хүчний импортын хамаарлыг тодотгож, шатахууны нийлүүлэлт дотоодын үнийн дарамттай холбоотой асуудлыг анхаарлын төвд авчирч байна. Автобензин, дизель түлшний хэмжээ өмнөх оны мөн үеэс өссөн нь уг хамаарал эхний 10 сарын үзүүлэлтэд бодитоор туссаныг харуулна. Үүний зэрэгцээ хүнсний импортын өсөлт нь дотоодын нийлүүлэлт болон гадаад худалдан авалтын харьцааг импортын нийт дүнтэй хамт авч үзэх шаардлагатайг сануулж байна.

Ингэснээр 2026 оны эхний 10 сарын импортын мэдээлэлд шатахуун давамгайлсан бүтэц, түлшний биет хэмжээний өсөлт болон хүнсний зарим бүтээгдэхүүний нэмэгдсэн нийлүүлэлт зэрэгцэн харагдаж байна. Нефтийн бүтээгдэхүүний 24.1 хувийн эзлэх хувь нь нийт импортын дүнд хамгийн том хэсгийг бүрдүүлсэн бол автобензин, дизель түлшний импортын өсөлт энэ байр суурийг бататгажээ. Улаанбуудай, хүнсний ногоо, жимс, самрын импорт нэмэгдсэн нь импортын өсөлт олон төрлийн барааг хамарсныг харуулж байна. Эхний 10 сарын дүнгээр Монгол Улсын импортын нийт хэмжээ ийнхүү 10.9 тэрбум ам.долларт хүрч, шатахуун болон хүнсний бүтээгдэхүүний гадаад нийлүүлэлт гол анхаарлын нэг хэвээр үлдлээ.