Улаанбурханы дэгдэлт АНУ-ын дархлаажуулалтын тогтолцооны эмзэг байдлыг илчилж, устгасан улсын статуст заналхийллээ

Пан Америкийн эрүүл мэндийн байгууллага энэ долоо хоногт хийх шалгалтынхаа дараа АНУ улаанбурханыг устгасан улсын албан ёсны статусаа алдах төлөвтэй байна. 2026 оны арваннэгдүгээр сарын эхний байдлаар тус улсад улаанбурханы 5,100 гаруй тохиолдол бүртгэгдсэн нь сүүлийн 30 гаруй жилийн хамгийн хүнд дэгдэлт болжээ. Ийнхүү олон жилийн турш хяналтад байсан өвчний тархалт дахин нэмэгдсэн нь хүүхдийн дархлаажуулалтын бууралт, эрүүл мэндийн тогтолцооны бэлэн байдлын талаарх анхаарлыг нэмэгдүүлж байна. АНУ-ын статусыг эргэн харах үйл явц нь зөвхөн бүртгэгдсэн тохиолдлын тоог бус, халдварын эсрэг авах арга хэмжээний өргөн хүрээний ачааллыг мөн тодруулж байна.

2026 онд улаанбурхантай холбоотой найман нас баралт батлагдсанаас зургаа нь Пенсильвани, нэг нь Нью-Йорк, нэг нь Висконсин мужид бүртгэгджээ. Эдгээр тохиолдол нь улаанбурхан зөвхөн халдвар авсан хүмүүсийн эрүүл мэндэд нөлөөлөөд зогсохгүй эмнэлэг, мужийн болон орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын нөөцөд дарамт учруулж байгааг харуулж байна. Өвчнийг эмчлэхээс гадна халдварын эх үүсвэрийг тогтоох, хавьтлыг илрүүлэх, дэгдэлтийг хянах ажиллагаанд олон ажилтан, байгууллагыг дайчлах шаардлагатай болжээ. Жонс Хопкинсийн их сургуулийн судлаачдын боловсруулсан тооцоолуур энэ бүх үйл ажиллагааны эдийн засгийн өртгийг тусган тооцсон байна.

Тооцоолуурын үнэлгээгээр 2026 оны дэгдэлтийн нийт өртөг бараг 83 сая ам.долларт хүрчээ. Үүний 56 сая ам.доллар нь нийгмийн эрүүл мэндийн хариу арга хэмжээнд, бараг 25 сая ам.доллар нь бүтээмжийн алдагдалд, 1.8 сая гаруй ам.доллар нь шууд эмчилгээний зардалд ногдсон байна. Энэ тооцоо нь дэгдэлтүүдийн бодит нийт өртгийг эцэслэн тогтоосон дүн биш боловч вакцинжуулалтаар сэргийлэх боломжтой өвчин эрүүл мэндийн салбар болон эдийн засагт ямар дарамт үүсгэдгийг харуулж байна. Мөн 2025 оны 2,289 батлагдсан тохиолдолтой дэгдэлтүүдийн эдийн засгийн өртгийг тооцоолуур 37 сая ам.доллараас давсан гэж үнэлжээ.

Жонс Хопкинсийн Блүүмбергийн Нийгмийн эрүүл мэндийн сургууль, Олон улсын вакцины хүртээмжийн төв, Ютагийн их сургууль болон Лаббок хотын эрүүл мэндийн газрын судлаачидтай холбоотой энэхүү тооцоолол нь зардал дэгдэлт гарснаас хойш хэрхэн хуримтлагддагийг харуулж байна. Брайан Патено “зардлын ихэнх нь эхэндээ гардаг” гэж тайлбарлаад, хавьтлыг мөрдөн тогтоох болон дэгдэлтийг хянахад олон ажилтан, байгууллагыг дайчлах шаардлагатайг онцолжээ. Жои Мэттинглигийн хэлснээр хүн өөрөө халдвар аваагүй байсан ч хавьтал тогтоох ажиллагааны зардалд нөлөөлдөг байна. Өөрөөр хэлбэл, халдварын тохиолдол бүрийн эргэн тойронд үүсэх хяналт, мөрдөн шалгалтын ажил нь өвчнийг шууд эмчлэх зардлаас тусдаа дарамт болдог.

Патено мөн хүүхэд байхдаа вакцин хийлгээгүй, эсвэл сүргийн дархлааны үр шимээр улаанбурханд өртөлгүй насанд хүрсэн хүмүүс одоо хүндээр өвдөх, өндөр эмчилгээний зардал гаргах, цаашлаад эмнэлэгт нас барах эрсдэлтэй болж байгааг хэлжээ. Түүний хэлснээр улаанбурханы ганц тохиолдлыг эмчлэх нь хорт хавдрын нэг тохиолдолтой харьцуулахад тийм өндөр зардалтай биш ч дэгдэлтүүд давтагдвал эрүүл мэндийн байгууллагууд их хэмжээний хөрөнгийг маш хурдан зарцуулна. Иймээс АНУ-ын статусыг шалгах үйл явц нь нэг өвчний тархалтын тухай асуудлаас давж, хүүхдийн дархлаажуулалтын тогтолцоо болон нийгмийн эрүүл мэндийн хариу арга хэмжээний чадавхыг хэлэлцэхэд хүргэж байна. Дэгдэлтийн эдийн засгийн тооцоо энэ дарамтыг хэмжих нэг хэрэгсэл болж байгаа ч вакцинжуулалтын бууралт үргэлжилбэл эрсдэл нэмэгдэж болзошгүйг мөн тодруулж байна.