БНХАУ АНУ-аас ирэх хоёр жилд 10 сая тонн нүүрс импортлохоор тохиролцжээ

БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпиний Вашингтонд хийсэн гурван өдрийн төрийн айлчлал хоёр улсын харилцааг тогтворжуулах улс төрийн дохио өгсөн ч худалдаа, технологийн өрсөлдөөний үндсэн асуудлуудыг шийдсэнгүй. Зарим шинжээч айлчлалыг бодлогын томоохон эргэлтээс илүү АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин нарын хувийн дипломат харилцааг бэхжүүлэхэд чиглэсэн гэж үнэлжээ.

Гэсэн ч талууд тариф, хөдөө аж ахуйн худалдаа болон хиймэл оюуны эрсдэлийн асуудлаар хэд хэдэн бодит тохиролцоонд хүрсэн байна.

БНХАУ АНУ-аас ирэх хоёр жилд тус бүр 10 сая тонноос доошгүй нүүрс импортолно

АНУ-ын нүүрсний импортыг сэргээх нь Дональд Трампын бодлогын тэргүүлэх чиглэлүүдийн нэг юм. Хятадын тал АНУ-ын нүүрсэнд ногдуулдаг тарифыг хоёр улсын тус бүр 30 тэрбум ам.долларын бараанд хөнгөлөлт үзүүлэх хүрээнд хамруулах бөгөөд уг зохицуулалт 2027, 2028 оны АНУ-ын нүүрсний импортыг дэмжихээр байна.

АНУ-ын нүүрсний экспорт дөрвөн жил дараалан өссөний дараа 2025 онд 93 сая тонн болж, өмнөх оноос 16 саяар буурчээ. Дулааны нүүрсний экспорт 18 хувь, коксжих нүүрсний экспорт 11 хувиар тус тус агшсан байна.

Уналтад Хятадын тариф голлон нөлөөлжээ. БНХАУ өнгөрсөн оны хоёрдугаар сард АНУ-ын нүүрсэнд 15 хувийн нэмэлт тариф, дөрөвдүгээр сард дахин 34 хувийн харилцан тариф тогтоосноор АНУ-аас авсан нүүрсний хэмжээ 92 хувиар буурч, нэг сая тонн орчимд хүрчээ. Дэлхийн зах зээлд нийлүүлэлт хангалттай, эрэлт сул байснаар нүүрсний ханш буурсан нь Америкийн экспортлогчдын ашигт ажиллагааг мөн сулруулсан гэж АНУ-ын Эрчим хүчний мэдээллийн агентлаг тайлбарлав.

Энэ нь 2025 оны АНУ-ын нийт экспортын бараг 12 хувь, тухайн жил Хятад руу нийлүүлсэн хэмжээнээс 11 дахин их захиалга болохоор байна.

АНУ-ын нүүрсний хамгийн том экспортын зах зээл нь 2025 онд Энэтхэг байсан бөгөөд тус улс 25.5 сая тонн нүүрсийг богино эргэлтээр хүлээн авчээ. Нидерланд 8.7 сая, Япон 6.6 сая тонн нүүрс импортолсон бол Хятад руу хийсэн нийлүүлэлт нэг сая тонноос ч доошилжээ.

АНУ нүүрсний цэвэр экспортлогч хэвээр

АНУ 2025 онд 528 сая тонн нүүрс богино эргэлтээр олборлож, 452 сая тонныг дотооддоо хэрэглэсэн байна. Харин нүүрсний импорт ердөө 2.9 сая тонн байсан бөгөөд нийлүүлэлтийн ихэнхийг Колумб, Канад бүрдүүлжээ.

Энэ онд тус улсын нүүрсний экспортын 13.3 сая тонныг коксжих, 10.4 сая тонныг дулааны нүүрс бүрдүүлсэн байна.

Трампын нүүрсний бодлогод дэмжлэг болно

Дональд Трамп 2025 оны дөрөвдүгээр сард нүүрсний үйлдвэрлэлийг сэргээх тухай захирамж гаргаж, зохицуулалтын саадыг бууруулах, дотоодын хэрэглээг дэмжих болон экспортыг нэмэгдүүлэхийг үндэсний бодлогын тэргүүлэх чиглэл болгосон. Шинэ тохиролцоо нь АНУ-ын нүүрсний экспорт болон Хятадын импортын урсгалыг сэргээх бодлогын нэг хэсэг болж байна.

Эрчим хүчний мэдээллийн агентлаг АНУ-ын нүүрсний олборлолт өнгөрсөн оны 528 сая тонноос 2026 онд 516 сая, 2027 онд 497 сая тонн болж буурна гэж тооцоолжээ. Байгалийн хий болон сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэл нэмэгдэхийн хэрээр цахилгаан станцуудын нүүрсний хэрэглээ энэ онд 8, ирэх жил дахин 6 хувиар буурах төлөвтэй байна.

Ийм нөхцөлд Хятадын хоёр жилийн худалдан авалт Америкийн уурхай, төмөр зам, боомтын компаниудад тогтвортой эрэлт бий болгоход тусална.

АНУ-ын экспортын хувьд хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн, загас, далайн бүтээгдэхүүн, мод, гоо сайхны бараа, эмнэлгийн төхөөрөмж орж байна. Харин БНХАУ-аас АНУ-д нийлүүлдэг жижиг цахилгаан хэрэгсэл, тоглоом, баярын чимэглэл, хүүхдийн автомашины суудал зэрэг хэрэглээний бараанд тарифын хөнгөлөлт үзүүлэхээр болжээ.

Хятадын Худалдааны яамны мэдээлснээр хамрагдах барааны 90 орчим хувийн тарифыг нэн таатай түвшинд хүргэхээр зорьж байна. Хоёр улсын дотоод хууль, журмын шаардлагаа биелүүлсний дараа энэ бүхэн хэрэгжих тул тариф одоогоор хараахан өөрчлөгдөөгүй байна.

Талууд мөн арваннэгдүгээр сарын 10-нд дуусах байсан худалдааны эвлэрлийг 2027 оны нэгдүгээр сарын 10 хүртэл сунгасан. Энэ бүхэн тарифыг огцом нэмэгдүүлэх ойрын эрсдэлийг бууруулсан ч импортлогч, экспортлогч компаниудад урт хугацааны тодорхой байдал хараахан бүрдүүлсэнгүй.

Хиймэл оюуны яриа эхэлсэн ч чипийн хязгаарлалт хэвээр

Вашингтон, Бээжин хиймэл оюуны эрсдэл, үр өгөөжийн асуудлаарх анхны яриа хэлэлцээгээ хийсэн бөгөөд дараагийн уулзалтыг арваннэгдүгээр дуусахаас өмнө зохион байгуулахаар тохирчээ. Талууд хиймэл оюунтай холбоотой ноцтой тохиолдлын үед ашиглах шууд харилцааны суваг байгуулахаар болсон байна.

Гэхдээ уг яриа хэлэлцээ нь дэвшилтэт хагас дамжуулагчийн экспортын хязгаарлалтыг цуцалсан гэсэн үг биш юм. Хятадын эрх баригчид Америкийн чип зохион бүтээгч “Nvidia” компанийн RTX PRO 5500 процессорыг дотоодын компаниудад худалдан авахыг зөвшөөрөх эсэхээ судалж байгааг “The Information” мэдээлэв.

БНХАУ-ын Аж үйлдвэр, мэдээллийн технологийн яам цахим худалдааны “Alibaba”, богино бичлэгийн “TikTok”-ийг эзэмшигч “ByteDance” зэрэг компаниас худалдан авах хэмжээ, ашиглах зориулалтынхаа талаар мэдээлэл өгөхийг хүсчээ. Гэхдээ зөвшөөрөл хэзээ гарах, хэдэн чип нийлүүлэх болон ямар шалгуур хэрэглэх нь тодорхойгүй хэвээр байна.

Ираны дайн зах зээлийн гол эрсдэл

АНУ, Хятад Иран цөмийн зэвсгээс татгалзах, олон улсын усан замаар нэвтрэхэд аль нэг улс, байгууллага төлбөр ногдуулах учиргүй гэсэн байр суурь дээр нэгджээ. Гэвч өнгөрсөн хоёрдугаар сарын 28-нд эхэлсэн Ираны дайн болон Ормузын хоолойн хязгаарлалт газрын тосны нийлүүлэлтийг саатуулж, шатахуун болон бусад барааны үнийн өсөлтийг эрчимжүүлэх эрсдэл дагуулсаар байна.

Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи “NBC”-ийн “Meet the Press” нэвтрүүлэгт өгсөн ярилцлагадаа Тегеран өргөн хүрээний дайнд бэлэн боловч дипломат сувгийг үргэлжлүүлж буйгаа мэдэгджээ. Иран Ормузын хоолойг дахин нээж, долоо хоногийн дотор цөмийн хэлэлцээг сэргээх санал тавьсан ч Трамп уг нөхцөлийг хүлээн аваагүй байна.

Вашингтоны уулзалт худалдааны зөрчил дахин хурцдах ойрын эрсдэлийг багасгасан ч тарифын хэрэгжилт, чипийн экспорт, газрын ховор элементийн нийлүүлэлт болон Ираны дайны явц зах зээлийн дараагийн чиглэлийг тодорхойлох гол хүчин зүйл хэвээр үлдлээ.