Говийн бүсийн гүний худгийн усны чанарын асуудлыг яаралтай шийдвэрлэх шаардлагатай байна

Говийн бүсийн гүний худгийн усны фторын ионы судалгааг 2024 онд хийжээ. Судалгааны хүрээнд Дундговь, Дорноговь, Өмнөговь аймгийн 144 гүний худгаас усны дээж авч шинжилсэн байна. Шинжилгээний дүнг Монгол Улсын ундны усны MNS 0900:2018 стандарттай харьцуулж, тухайн худгуудын ус стандартын шаардлагад нийцэж байгаа эсэхийг үнэлжээ. Энэхүү судалгааг Шинжлэх ухааны академийн судлаачид хийсэн байна.

Нийт шинжилсэн дээжийн 63.2 хувь нь MNS 0900:2018 стандартад нийцээгүй дүн гарсан байна. Энэ нь говийн бүсийн ундны усны чанарын асуудал нэг сум, нэг худгийн хүрээнд хязгаарлагдахгүй байгааг харуулж байна. Ялангуяа иргэдийн өдөр тутмын хэрэглээнд ашигладаг гүний худгийн усны чанарыг тогтмол шалгаж, стандартын шаардлагад нийцсэн усаар хангах хэрэгцээ нэмэгдэж буйг судалгааны дүн илтгэж байна. Гэхдээ уг шинжилгээ нь гурван аймгийн 144 гүний худгийн усны дээжид хийсэн үр дүн гэдгийг анхаарах шаардлагатай.

Говийн бүсийн хувьд сум, суурин газрын ундны усны хүртээмж болон чанарын асуудлыг зэрэг авч үзэх шаардлага үүсжээ. Усны эх үүсвэрийн чанар стандартын шаардлага хангахгүй байгаа тохиолдолд иргэдийн хэрэглээнд хүрч буй усыг цэвэршүүлэх, найдвартай хангамжийн системээр дамжуулах шийдэл чухал байна. Гэвч одоогоор Өмнөговь аймгийн 15 сумаас зөвхөн Ханбогд, Цогтцэций сумын иргэд стандартын шаардлага хангасан усаар хангагдаж байгаа аж. Иймээс нэг хэсэгт хэрэгжсэн шийдлийг говийн бусад аймаг, сумын хүртээмжид ашиглах шаардлагатай хэвээр байна.

Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суманд Energy Resources ус цэвэршүүлэх, ус хангамжийн нэгдсэн систем байгуулжээ. Мөн Oyu Tolgoi компани Ханбогд суманд ус цэвэршүүлэх, ус хангамжийн нэгдсэн систем байгуулсан байна. Эдгээр системийн хүрээнд тус хоёр сумын иргэд стандартын шаардлага хангасан усаар хангагдаж байгаа нь гүний худгийн усны чанарын асуудлыг шийдвэрлэх боломж байгааг харуулж байна. Харин ийм хүртээмж бусад аймаг, сумдад одоогоор хангалттай бүрдээгүй байгаа тул ус цэвэршүүлэх болон ус хангамжийн нэгдсэн системийг нэмэгдүүлэх хэрэгцээ байна.

Судалгааны үр дүн говийн бүсийн усны чанартай холбоотой асуудлыг яаралтай авч үзэх шаардлагатайг тодорхой болгожээ. Дундговь, Дорноговь, Өмнөговь аймгийн гүний худгийн усны шинжилгээнд илэрсэн зөрүүг үндэслэн стандартын шаардлага хангасан усаар хангах төлөвлөгөө, хэрэгжилтийг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна. Үүний зэрэгцээ 2024 онд хийсэн судалгааны үр дүнг усны хангамжийн шийдвэрүүдтэй уялдуулж, говийн бусад аймаг, сумдын хүртээмжийг сайжруулах нь зүйтэй. Energy Resources болон Oyu Tolgoi-ийн байгуулсан системүүдийн туршлагыг түшиглэн шийдэл боловсруулахгүй бол говийн бүсийн ундны усны чанарын асуудал хэвээр үргэлжлэх төлөвтэй байна.