SWISSAID: АНЭУ-ын алтны импортын 42 хувь нь хууль бус урсгалтай холбоотой байж болзошгүй

Арабын Нэгдсэн Эмират улс (АНЭУ) 2024 онд дор хаяж 591 тонн хууль бус урсгал бүхий алт импортолсон нь тус улсын алтны импортын 42 хувьтай тэнцсэн талаар Швейцарийн хөгжлийн байгууллага SWISSAID шинэ тайландаа дурджээ.

Энэ хэмжээний алтны зах зээлийн үнэлгээ арваннэгдүгээр сарын 1-ний ханшаар ойролцоогоор 74 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Тус байгууллагын үзэж буйгаар АНЭУ-д алтны гарал үүслийг шалгах, нийлүүлэлтийн сүлжээг хянах зохицуулалтын хэрэгжилт хангалтгүй байгаа нь хууль бус алт олон улсын худалдаанд нэвтрэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна.

SWISSAID-ийн тооцоолсноор 2024 онд Африкийн орнуудаас хууль бусаар гаргасан 453 тонн алт АНЭУ-д нийлүүлэгджээ. Үүнээс гадна олон улсын хориг арга хэмжээнд өртсөн болон мөргөлдөөнтэй холбоотой эх үүсвэрээс 174.5 тонн алт импортолжээ.

Эдгээр хоёр ангилалд Суданаас нийлүүлсэн 36.8 тонн алт давхар тоологдсон тул давхардлыг хасахад нийт хэмжээ 590.7 тонн буюу ойролцоогоор 591 тонн болж байгаа юм.

Алт боловсруулах 52 үйлдвэрээс хоёр нь шаардлага хангажээ АНЭУ 2023 онд алтны худалдаа, боловсруулах үйлдвэрлэлийн хяналтыг сайжруулах шинэ зохицуулалт нэвтрүүлсэн ч хэрэгжилт хангалтгүй байгааг SWISSAID анхааруулжээ.

Тайланд хамруулсан АНЭУ-ын 52 алт боловсруулах үйлдвэрээс зөвхөн хоёр нь холбогдох зохицуулалтыг бүрэн хэрэгжүүлсэн гэж үнэлэгдсэн байна.

Энэ нь алтны гарал үүслийг баталгаажуулах, нийлүүлэгчдийн мэдээллийг шалгах, эрсдэлийг үнэлэх болон тайлагнах үйл ажиллагаа дутагдал байгааг харуулсан гэж тус байгууллага үзжээ.

Алтыг хайлуулах, дахин боловсруулах болон олон улсын зах зээлд дамжуулан худалдаалах үед анхны гарал үүслийг нь тогтоох хүндрэлтэй. Иймээс алтны нийлүүлэлтийн бүх үе шатанд хяналт тавихгүй бол хууль бус олборлолт, худалдаатай холбоотой алт хууль ёсны нийлүүлэлттэй холилдох эрсдэлтэй юм.

Швейцарь энэ оны эхний есөн сард АНЭУ-аас 400 гаруй тонн алт импортолжээ АНЭУ дэлхийн алтны худалдаа, боловсруулах үйлдвэрлэлийн томоохон төвүүдийн нэг бөгөөд тус улсаар дамжсан алт олон улсын зах зээлд дахин нийлүүлэгддэг.

Швейцарь улс 2025 онд АНЭУ-аас 420 тонн алт импортолсон бол 2026 оны эхний есөн сарын байдлаар импортын хэмжээ 400 тонноос давсан тухай SWISSAID мэдээлжээ.

Энэ нь АНЭУ-ын алтны худалдааны хяналт, гарал үүслийн ил тод байдалтай холбоотой эрсдэл олон улсын боловсруулах үйлдвэрлэл, худалдааны төвүүдэд дамжин нөлөөлдгийг харуулж байна. Гэхдээ Швейцарийн АНЭУ-аас импортолсон бүх алтыг хууль бус эх үүсвэртэй гэж үзэх үндэслэлгүй юм. Мөн мөнгө угаахтай тэмцэх олон улсын стандарт, тэр дундаа Санхүүгийн зохицуулах байгууллага (FATF)-ын шаардлагыг бодитоор хэрэгжүүлэх нь алтны худалдааны ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх, хууль бус урсгалыг хязгаарлахад чухал ач холбогдолтой гэж үзжээ.

Зохицуулалт чангарсан ч алтны гарал үүслийн хяналт сул байна SWISSAID-ийн арваннэгдүгээр сарын 12-нд нийтэлсэн судалгаагаар АНЭУ-ын алтны худалдаанд тавих хяналт хангалтгүй байгаа нь зөвхөн тус улсын дотоодын асуудал бус, олон улсын нийлүүлэлтийн сүлжээний эрсдэл болжээ.

Тухайлбал, 2023–2025 оныг хамарсан 52 шалгалтын тайлангаас ердөө хоёр нь зохицуулалтын шаардлагыг бүрэн хангасан гэсэн үнэлгээ авчээ. Тус байгууллага алтны худалдаа эрхлэгчдэд гарал үүслийг нягтлах таван үе шаттай шалгалтыг заавал мөрдүүлэх, шаардлага зөрчсөн компаниудад ногдуулах хариуцлагыг чангатгах, өндөр эрсдэлтэй бүс нутгийн нийлүүлэгчдийн мэдээллийг ил тод болгохыг АНЭУ-ын эрх баригчдад зөвлөсөн байна.

Мөн FATF-аас АНЭУ-ыг мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тогтолцоонд стратегийн дутагдалтай орнуудын “саарал жагсаалт”-д дахин оруулах санал гаргажээ. Швейцарийн хувьд 2026 оны эхний есөн сард АНЭУ-аас импортолсон 400 гаруй тонн алтны үнэ 47 тэрбум швейцарь франк буюу ойролцоогоор 57 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Судалгаанд дурдсанаар энэ алтны бараг бүх хэмжээг Швейцарийн “Valcambi” боловсруулах үйлдвэр импортолсон байна.

Алтны гарал үүслийг мөрдөх тогтолцоо хангалтгүй байх нь боловсруулах үйлдвэр, санхүүгийн байгууллага болон үнэт металлын худалдаачдын хууль эрх зүй, нэр хүндийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж болзошгүй. Иймээс нийлүүлэлтийн эх үүсвэрийг баталгаажуулах, худалдааны мэдээллийг ил тод болгох шаардлага олон улсын алтны зах зээлд улам чухал болж байна.