Хэт боловсруулсан хүнсний хэрэглээгээ багасгасан хүний сэтгэл зүйн байдал дээрдэж байгааг судалгаагаар тогтоожээ

АНУ-ын Харвардын Их Сургуулийн Нийгмийн эрүүл мэндийн сургуулийн судлаачид 50-аас дээш насны 5,300 гаруй хүний хооллолт, эрүүл мэндийн мэдээллийг дунджаар есөн жилийн хугацаанд ажиглан шинжилжээ. Судалгаанд оролцогчдын боловсрол, орлого, тамхидалт, хөдөлгөөний идэвх зэрэг амьдралын хэв маягийн хүчин зүйлсийг харгалзан тооцоход, хэт боловсруулсан хүнс хамгийн их хэрэглэдэг хүмүүсийн зөнөгрөх эрсдэл бусдаас 58 хувиар, танин мэдэхүйн чадвар буурах эрсдэл 46 хувиар тус тус өндөр гарсан байна. Түүнчлэн “Journal of Neurology” сэтгүүлд нийтлэгдсэн, 250,000 гаруй хүнийг хамруулсан найман судалгааны мета-анализаар хэт боловсруулсан хүнсний өндөр хэрэглээтэй хүмүүсийн танин мэдэхүйн чадвараа алдах эрсдэл бусадтай харьцуулахад 14 хувиар илүү байгааг тогтоожээ. Энэхүү эрсдэл нь 60-аас доош насны залуу болон дунд үеийнхэнд илүү тод буюу 19 хувийн өндөр үзүүлэлттэй ажиглагдсан байна.

Тархины хариу үйлдэл ба метаболизмын өөрчлөлт “Nature Metabolism” сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар 50 гаруй насанд хүрэгчид шим тэжээлийн хувьд ижил боловч боловсруулалтын түвшин ялгаатай хоол хүнс хэрэглүүлэн туршжээ. Үр дүнд нь хэт боловсруулсан хүнс хэрэглэх үед хүний бие цусан дахь сахарын хэмжээг зохицуулах үйл явц болон хоол хүнсийг харах, мэдрэх үеийн тархины мэдрэлийн хариу үйлдэл шууд өөрчлөгдөж байв.

Сэтгэл зүйн байдал болон сэтгэл гутралд үзүүлэх нөлөө Калифорнийн Их Сургуулийн Сан-Франциско дахь салбарын судлаачдын сэтгэл гутралтай 20 хүнийг хамруулсан урьдчилсан туршилтаар оролцогчид хэт боловсруулсан хүнсний хэрэглээгээ 85 гаруй хувиар багасгахад сэтгэл гутралын шинж тэмдэг нь дунд болон өндөр хэмжээгээр сайжирч, түгшүүрийн шинж тэмдэг нь мөн буурчээ. Гэдэсний бичил биетний тэнцвэрт байдал болон бие организмын үрэвслийн урвал нь хооллолт ба сэтгэцийн эрүүл мэндийг холбодог үндсэн механизмуудын нэг болохыг мэргэжилтнүүд онцолж байна.

Боловсруулсан хүнсний төрлүүдийн ялгаа ба эрсдэл Хэт боловсруулсан хүнсний ангилалд чихэрлэг ундаа, савласан амттан, бэлэн хоол болон боловсруулсан махан бүтээгдэхүүн багтдаг. Судалгаанаас үзэхэд боловсруулсан махан бүтээгдэхүүний өндөр хэрэглээ нь деменци болон танин мэдэхүйн чадвар буурахтай хамгийн хүчтэй холбогдож байжээ. Харин бүхэл үр, жимс, хүнсний ногоо зэрэг бага боловсруулсан хүнс түлхүү хэрэглэдэг хүмүүсийн хувьд дээрх эрсдэлүүд харьцангуй бага байв. Судлаачдын үзэж буйгаар хэт боловсруулсан хүнсний хэрэглээг бууруулах нь тархины эрүүл мэндийг хамгаалах үр дүнтэй арга мөн боловч яг ямар орц найрлага, боловсруулалтын технологи эсвэл хооллолтын нийт хэв маяг эрсдэлийг нэмэгдүүлж байгааг тодорхойлоход цаашдын гүнзгийрүүлсэн туршилтууд шаардлагатай байна.