М.Оюунчимэгийн охины дипломат паспорт барьсан бичлэг паспорт олголтын журмыг хөндлөө

М.Оюунчимэгийн охин нисэх буудалд энгийн болон дипломат паспорт зэрэг барьсан бичлэгээ цахим хаягтаа нийтлээд устгасан байна. Бичлэгт хилийн шалган нэвтрүүлэх дараалал урт үед илүү давуу эрхтэй паспорт хэрэгтэй гэсэн агуулгатай тайлбар байжээ. Бичлэг устсан ч дипломат паспортыг ямар журмаар олгодог, хэн эзэмших эрхтэй байдаг талаарх асуудал олон нийтийн анхаарлыг татав. Ялангуяа жирийн иргэн ийм баримт бичиг авах боломжтой эсэх, олголтыг ямар үндэслэлээр шийддэг нь тодорхой бус хэвээр байна.

Дипломат болон албан паспортыг олгох, хадгалах, тайлагнах, хүчингүй болгох үйл явцыг тусгай журмаар зохицуулдаг байна. Мөн уг паспорт тав хүртэл жил хүчинтэй бөгөөд сунгахгүй гэж журамд заасан байна. Гэвч эдгээр баримт бичгийг хэдэн хүн эзэмшдэг, эзэмшигчдэд ямар шалгуур тавьдаг талаарх мэдээлэл нийтэд тодорхой бус байна. Паспортын хүчинтэй хугацаа, сунгалтын нөхцөл журамд туссан ч олголтын хүрээ болон эзэмшлийн тоо олон нийтэд ил тод биш байгаа нь эргэлзээг нэмэгдүүлжээ.

Уг бичлэгтэй холбоотойгоор Гадаад харилцааны яамнаас паспортын олголт, эзэмшлийн талаар тодруулахад хариу өгөөгүй байна. Тус яам өмнө нь дипломат болон албан паспортыг хэдэн хүн эзэмшдэг талаарх тоон мэдээлэл өгөх боломжгүй гэж мэдэгдэж байжээ. Энэ байр суурь нь паспорт олголтын талаарх мэдээлэлд тавигдах шаардлага, түүний ил тод байдлын асуудлыг дахин хөндөж байна. Бичлэгийн эзэмшигчийн талаар олон нийтэд хүрсэн мэдээлэл нь өөрөө паспорт олголтын журмын хэрэгжилтийг тайлбарлах албан ёсны хариултыг орлохгүй юм.

Дипломат паспорт нь нэршлээсээ шалтгаалан энгийн паспортоос өөр зориулалттай баримт бичиг гэж олон нийт ойлгодог. Харин бодит олголт, хадгалалт болон хүчингүй болголт ямар шат дарааллаар явагддаг талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл ил биш байна. Тусгай журамд заасан үйл явцыг холбогдох байгууллагууд хэрхэн хэрэгжүүлдэг, тайлагнал нь ямар хэлбэртэй байдаг нь мөн тодорхойгүй хэвээр байна. Ийм нөхцөлд цахим орчинд нийтлэгдсэн богино бичлэг хүртэл төрийн баримт бичгийн хэрэглээ, давуу эрхийн талаарх асуултыг хүчтэй өрнүүлэхэд хүргэж байна.

Дипломат болон албан паспортын зохицуулалт нь зөвхөн баримт бичгийн хүчинтэй хугацаагаар хязгаарлагдахгүй, олголт болон эзэмшлийн мэдээлэлтэй шууд холбоотой асуудал болж байна. Гадаад харилцааны яам, Засгийн газар, Монгол Улсын Дипломат төлөөлөгчийн газар зэрэг байгууллагуудын холбогдох чиг үүрэг энэ журамтай уялддаг ч тодорхой тоон мэдээлэл байхгүйгээс олон нийтийн асуултад хариу өгөхөд хүндрэлтэй байна. М.Оюунчимэгийн охины нийтэлсэн бичлэг устсан боловч түүнээс үүдсэн хэлэлцүүлэг паспортын олголтын журам, хэрэгжилт, ил тод байдлыг дахин анхаарлын төвд орууллаа. (384 words)