Уул уурхайн орлого өссөн ч иргэдийн хүнс, шатахууны зардал буурахгүй байна

Монгол Улсын гадаад худалдаа 2026 онд түүхэндээ байгаагүйгээр сайн байгаа ч иргэдийн гар дээрх мөнгөний худалдан авах чадвар суларсан дүр зураг харагдаж байна. Үндэсний статистикийн хорооны шинэ мэдээллийг энгийнээр задалж харъя.

Гадагшаа их зарж, сайн ашиг олсон уу? Тийм. Энэ оны эхний 10 сард манай улс гадаадаас 11.0 тэрбум ам.долларын бараа авч, харин 17.9 тэрбум ам.долларын бараа заржээ. Өөрөөр хэлбэл, авснаасаа хамаагүй ихийг зарсан гэсэн үг. Үүнд хоёр зүйл л гол үүрэг гүйцэтгэсэн:

1. Зэс, нүүрс: Нийт экспортын орлого өнгөрсөн оныхоос 5.6 тэрбум ам.доллароор өссөний дийлэнх буюу 5.4 тэрбум ам.долларыг зэс, нүүрс хоёр бүрдүүлжээ. Дэлхийн зах зээл дээр зэсийн ханш 40.5 хувь, алтны ханш 26.2 хувиар өссөн нь манайд ашигтай туссан байна.

2. Төлбөрийн тэнцэл: Гаднаас орж ирэх валют, гадагшаа гарах валютын зөрүү буюу төлбөрийн тэнцэл эхний есөн сард 1.69 тэрбум ам.долларын ашигтай гарлаа. Өнгөрсөн жил энэ тоо ердөө 53.2 сая ам.доллар байсан гэхээр валютын урсгал мэдэгдэхүйц сайжирсан гэсэн үг.

Гэвч яагаад эдгээр өсөлт иргэдийн амьдралд мэдрэгдэхгүй байна вэ? Улсын валютын орлого өссөн ч дэлгүүрийн лангуун дээрх үнэ буурсангүй, харин ч өсчээ. Аравдугаар сарын байдлаар үнийн өсөлт буюу инфляц 13.4 хувьд хүрсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 4.2 нэгж хувиар өндөр байна. Мөн энэ тоо нь Монголбанкны зорилтот түвшнээс хэдийн 5.4 Мах болон хүнсний үнийн өсөлт инфляцын хөөрөгдөлд голлон нөлөөлжээ.

Тодруулбал, инфляцын 40.1 хувийг дангаараа хүнсний бүтээгдэхүүн бүрдүүлсэн. Махны үнэ жилийн дотор 44.4 хувиар өсч, Улаанбаатарт нэг кг үхрийн гуяны цул мах дунджаар 34,376 төгрөг болжээ.

Үүний зэрэгцээ автобензин, тээврийн зардал хөөрөгдөн, нэг литр АИ-92 бензиний үнэ өмнөх оноос 33 хувиар нэмэгдэж, 3,446 төгрөгт хүрсэн нь бусад барааны тээврийн зардлыг дагаад өсгөхөд нөлөөлсөн байна.

Мөн нийт инфляцын 36.6 хувийг импортын барааны үнийн өсөлт бүрдүүлж байна.