Р.Каган: АНУ-ын улс төрийн нөхцөл байдал Орос, Хятад цэргийн идэвхээ нэмэгдүүлэх шалтгаан болж байна

Судалгааны “Brookings Institution” байгууллагын ахлах судлаач Роберт Каган АНУ-ын Конгрессын хоёр танхимд Ардчилсан нам хяналтаа тогтоосны дараа Ерөнхийлөгч Дональд Трампын улс төрийн нөлөө суларч байна гэж Орос, Хятад үзвэл ойрын хоёр жилийг стратегийн боломж хэмээн тооцож болзошгүйг анхааруулав. Түүний үзэж буйгаар Ирантай хийж буй дайн АНУ-ын цэргийн хүчин чадал, ялангуяа Ази, Номхон далайн бүс нутагт шаардлагатай пуужингийн нөөцийн хязгаарлалтыг ил болгосон байна. Каган АНУ-ын пуужингийн довтолгооноос хамгаалах системийн нөөц мэдэгдэхүйц багассаныг онцлоод, эдгээр зэвсэг нь Азийн бүс нутагт цэргийн ажиллагаа явуулахад онцгой ач холбогдолтойг тайлбарлажээ. Үүний зэрэгцээ АНУ-ын Конгрессын Төсвийн албаны тооцоонд 2025 оны зургадугаар сараас хойш пуужингийн довтолгооноос хамгаалах зориулалттай сөнөөгч пуужингийн нөөцийн 60 орчим хувийг зарцуулсан байж магадагүй байгаа юм. Үүний гол шалтгааныг Ираны довтолгооноос Израилыг хамгаалах ажиллагаатай холбон тайлбарлаж буй ба нөөцийг нөхөн бүрдүүлэхэд хэдэн жил шаардагдахаар буй. Түүнчлэн АНУ нисэх онгоц тээгч гурван хөлгөө Ойрх Дорнод руу илгээснээр Азид байрлуулах боломжтой тэнгисийн цэргийн хүч нь багассан гэж Каган үзжээ. Түүний тайлбарласнаар ийм нөхцөл байдал Хятадад бүс нутгийн хэмжээнд цэргийн идэвхээ нэмэгдүүлэх боломж олгож магадгүй байна.

Тайванийн зэвсгийн нийлүүлэлт АНУ, Хятадын хэлэлцээний нэг асуудал болжээ Дональд Трамп өнгөрсөн арванхоёрдугаар сард Тайваньд нийлүүлэх 11 тэрбум ам.долларын зэвсгийн багцыг баталсан ч дараагийн 14 тэрбум ам.долларын багцын хэрэгжилтийг түр хугацаанд хойшлуулжээ. Тэрбээр уг шийдвэрийг Хятадтай хийх хэлэлцээнд ашиглах боломжтой хөшүүрэг хэмээн тодорхойлсон байна. Хятад улс Тайванийг өөрийн нутаг дэвсгэрийнхээ нэг хэсэг гэж үздэг. Хэдийгээр АНУ Тайваньтай харилцан батлан хамгаалах гэрээгүй боловч Америкийн хууль тогтоомжид Тайванийг өөрийгөө хамгаалахад шаардлагатай батлан хамгаалах хэрэгслээр хангах зохицуулалт бий. АНУ-ын Тагнуулын төв газрын захирал асан Уильям Бёрнс 2023 онд Хятадын Төрийн тэргүүн Ши Жиньпин улсынхаа цэрэг армид 2027 он гэхэд Тайваньд довтлоход бэлдэх үүрэг өгсөн тухай мэдэгдэж байв.

Трамп, Ши Жиньпин, Путин нар гурван талт уулзалт хийх боломжийг хэлэлцэж байна Каганы тайлбар АНУ, Хятад, Оросын удирдагчид Шэньжэнь хотноо болох Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагын удирдагчдын уулзалтын үеэр гурван талт хэлэлцээ хийх боломжийг судалж буй тухай мэдээлэлтэй давхацжээ. Хятадын Гадаад хэргийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Мао Нин гурван улсын төрийн тэргүүний уулзалтын талаар холбогдох талуудтай ярилцаж байгааг мэдэгдсэн байна. Мөн Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин аравдугаар сард Украины дайныг дуусгах асуудлаар Трамп, Ши Жиньпин нартай гурван талт уулзалт хийх санал дэвшүүлсэн гэх мэдээлэл гарчээ. Уг саналд Украины Ерөнхийлөгч Володимир Зеленськийг оролцуулах тухай тусгаагүй байна. Каган АНУ-ын улс төрийн нөхцөл байдлыг Орос, Хятад хэрхэн үнэлэхээс цаашдын үйл ажиллагаа нь хамаарч болзошгүйг онцолжээ. Түүний үзэж буйгаар Трампын засаг захиргааны улс төрийн ирээдүй тодорхойгүй болсон гэж хоёр улс дүгнэвэл дараагийн хоёр жилийг өөрсдийн стратегийн зорилгоо хэрэгжүүлэх боломж гэж харж магадгүй байна.