АНУ-ын завсрын сонгууль: Д.Трампын дэмжлэг 32%-д хүрч MAGA хөдөлгөөний ирээдүй сорилттой тулгарлаа

АНУ-ын Конгрессын завсрын сонгууль болоход ердөө ганцхан хоног үлдлээ. Энэ сарын 3-нд болох тус сонгууль зөвхөн Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын хоорондын улс төрийн өрсөлдөөн бус, Ерөнхийлөгч Дональд Трампын хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацааны үлдсэн хоёр жилд баримтлах бодлого, улс төрийн нөлөө, цаашлаад АНУ-ын эдийн засгийн чиг хандлагыг тодорхойлох чухал үйл явдал гэдгээрээ онцлог. Сонгуулийн өмнөхөн Трампын үйл ажиллагааг дэмжих иргэдийн хувь 32 орчимд хүрч, түүний тэргүүлдэг MAGA буюу "Make America Great Again" хөдөлгөөнд хандах олон нийтийн үнэлгээ ч сулрав. Үүний зэрэгцээ Ардчилсан нам Конгрессын сонгуульд илүү өндөр дэмжлэг авч байгаа нь Цагаан ордны хувьд улс төрийн шинэ сорилт боллоо. Гэхдээ Трампыг дэмжигчид буурсан нь түүний Бүгд найрамдах нам доторх нөлөө бүрэн алдагдсан гэсэн үг биш. Харин энэ удаагийн сонгууль түүний улс төрийн хүч хэр бат бөх байгааг шалгах чухал үйл явдал болохоор байна.

Трампын дэмжлэг 32 хувьд хүрлээ Reuters болон Ipsos байгууллагын аравдугаар сарын 26-ны санал асуулгаар Ерөнхийлөгч Дональд Трампын үйл ажиллагааг дэмжих иргэдийн хувь 32 болсон байна. Өмнөх долоо хоногт энэ үзүүлэлт 31 хувь болж, түүний хоёр бүрэн эрхийн хугацааны хамгийн доод түвшинд хүрсэн бол сүүлийн судалгаагаар нэг нэгж хувиар өсчээ. Гэсэн ч Трампын нэр хүнд бага түвшинд байгаа нь завсрын сонгуулийн өмнөх Бүгд найрамдах намын хувьд анхаарал татах үзүүлэлт юм. Pew Research Center-ийн аравдугаар сарын эхээр хийсэн судалгаагаар ч Трампын үйл ажиллагааг дэмжих иргэдийн хувь 30 орчимд гарсан. Ерөнхийлөгчийн нэр хүнд буурахад нөлөөлж буй гол асуудлуудын нэг нь эдийн засаг, тэр дундаа америк өрхүүдийн амьжиргааны өртөг юм. ABC News, The Washington Post болон Ipsos-ийн аравдугаар сарын судалгаагаар иргэдийн ердөө 21 хувь нь Трампын амьжиргааны өртөгтэй тэмцэх бодлогыг дэмжсэн бол инфляцын бодлогыг дэмжигчид 23 хувьтай гарчээ. Харин эдийн засгийн бодлогыг 28 хувь, цагаачлалын бодлогыг 38 хувь нь дэмжсэн байна. Энэ нь Трампын сонгуулийн кампанит ажлын гол амлалтуудын нэг болох эдийн засгийг сэргээх, америк өрхүүдийн санхүүгийн дарамтыг бууруулах бодлогын хэрэгжилтэд олон нийт шүүмжлэлтэй хандаж байгааг харуулав.

MAGA хөдөлгөөний нөлөө суларч байна уу? Дональд Трампын улс төрийн амжилтын гол тулгуур нь MAGA буюу Make America Great Again хөдөлгөөн юм. Америкийн үндэсний ашиг сонирхлыг тэргүүнд тавих, дотоодын үйлдвэрлэлийг дэмжих, цагаачлалын бодлогыг чангатгах, олон улсын худалдаанд хамгаалалтын арга хэмжээ авах зэрэг үзэл санаанд тулгуурласан энэхүү хөдөлгөөн сүүлийн арван жилийн хугацаанд Бүгд найрамдах намын улс төрийн чиг хандлагад хүчтэй нөлөөлсөн. Гэвч сүүлийн үеийн санал асуулгууд MAGA хөдөлгөөнд хандах америкчуудын үнэлгээ суларсныг харуулж байна. ABC News, The Washington Post болон Ipsos-ийн аравдугаар сарын судалгаагаар АНУ-ын насанд хүрсэн иргэдийн 28 хувь MAGA хөдөлгөөнд эерэг ханддаг бол 69 хувь нь сөрөг байр суурьтай байгаагаа илэрхийлжээ. Харин Бүгд найрамдах намын дэмжигчдийн дунд MAGA хөдөлгөөн нөлөөгөө хадгалсаар байна. Тус намын дэмжигчдийн 70 хувь уг хөдөлгөөнд эерэг ханддаг байна. Массачусетсийн их сургуулийн Amherst салбарын судалгаагаар өөрийгөө MAGA хөдөлгөөнтэй ямар нэг хэмжээгээр холбож үздэг Бүгд найрамдах намын дэмжигчдийн хувь гуравдугаар сард 77 байсан бол наймдугаар сард 68 болж буурчээ. Өөрөөр хэлбэл, Трампын улс төрийн хөдөлгөөн нийт иргэдийн дунд төдийгүй өөрийн намын дотор ч тодорхой хэмжээний дэмжлэг алдаж байгаа дүр зураг ажиглагдаж байна. Гэхдээ MAGA хөдөлгөөний үнэнч дэмжигчид Трампын улс төрийн хамгийн чухал суурь хэвээр байна. Economist болон YouGov-ийн наймдугаар сарын судалгаагаар MAGA хөдөлгөөнийг дэмждэг Бүгд найрамдах намын сонгогчдын 95 хувь Трампын үйл ажиллагааг дэмжсэн бол MAGA-г дэмждэггүй Бүгд найрамдах намын сонгогчдын дунд энэ үзүүлэлт 59 хувьтай гарчээ. Энэ нь Трамп нийт америкчуудын дунд нэр хүндээ алдсан ч Бүгд найрамдах намын үндсэн дэмжигчдэд нөлөөлөх боломжтой хэвээр байгааг илтгэж байна.

Ардчилсан нам конгерссын хяналтыг авах уу? Энэ удаагийн завсрын сонгуулиар АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхимын бүх 435 суудал, сенатын 35 суудлын төлөө өрсөлдөнө. Одоогоор Бүгд найрамдах нам Конгрессын хоёр танхимд олонхыг бүрдүүлж байгаа бөгөөд сенатад 53 суудал эзэмшиж байна. Харин Төлөөлөгчдийн танхимд Бүгд найрамдах нам цөөн суудлын давуугаар олонхыг хадгалж байгаа нь энэ удаагийн сонгуулийг онцгой ач холбогдолтой болгож байна. Reuters болон Ipsos-ийн аравдугаар сарын 26-ны санал асуулгаар бүртгэлтэй сонгогчдын 47 хувь Конгрессын сонгуульд Ардчилсан намыг, 36 хувь Бүгд найрамдах намыг дэмжихээ илэрхийлжээ. Ингэснээр Ардчилсан нам улсын хэмжээний санал асуулгын дүнгээр 11 нэгж хувийн давуу байдалтай гарсан байна. Гэхдээ АНУ-ын Конгрессын сонгууль муж, тойрог бүрээр явагддаг тул улсын хэмжээний санал асуулгын дүн нь аль нам хэдэн суудал авахыг шууд тодорхойлохгүй. Сонгуулийн өмнөх хамгийн их анхаарал татаж буй асуудал нь Ардчилсан нам Төлөөлөгчдийн танхимын хяналтыг эргүүлэн авч чадах эсэх, мөн сенатын хүчний харьцаанд өөрчлөлт орох эсэх юм.

Ардчилсан нам ялбал Трампад юу тохиолдох вэ? Хэрэв Ардчилсан нам Конгрессын аль нэг танхимд олонх болбол Дональд Трамп Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа шууд огцрохгүй. Түүний бүрэн эрх ердийн нөхцөлд 2029 оны нэгдүгээр сарын 20 хүртэл үргэлжилнэ. Гэхдээ Конгрессын хүчний харьцаа өөрчлөгдөх нь Трампын засаг захиргааны бодлого хэрэгжүүлэх боломжид томоохон өөрчлөлт авчирч болзошгүй. Юуны өмнө Ардчилсан нам Төлөөлөгчдийн танхимыг хяналтдаа авбал Конгрессын хяналт шалгалтын эрх мэдлийг ашиглан Трампын засаг захиргааны үйл ажиллагааг илүү нарийвчлан шалгах боломжтой болно. Тухайлбал, Ерөнхийлөгчийн хувийн бизнесийн ашиг сонирхол, Засгийн газрын гэрээ хэлцэл, криптовалюттай холбоотой хөрөнгө оруулалт, цагаачлалын бодлого болон холбооны байгууллагуудын үйл ажиллагаатай холбоотой асуудлаар парламентын сонсгол зохион байгуулж болно. Reuters агентлагийн наймдугаар сарын мэдээлснээр Ардчилсан намын зарим удирдагч Трампыг шууд импичментэд татахаас илүүтэй эхний ээлжид түүний засаг захиргааны үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийх чиглэлд анхаарч байгаа аж. Гэхдээ шалгалт эхлүүлэх нь хууль зөрчсөн үйлдэл гэсэн үг биш юм. Мөн Ардчилсан нам Конгрессын Төлөөлөгчдийн танхимд олонх болсон тохиолдолд Ерөнхийлөгчийн эсрэг импичментийн асуудлыг хэлэлцэх боломжтой. Трамп анхны бүрэн эрхийн хугацаандаа хоёр удаа импичментэд татагдсан ч енат түүнийг огцруулаагүй. АНУ-ын Үндсэн хуулийн дагуу Төлөөлөгчдийн танхим энгийн олонхоор импичментийн зүйл ангийг баталдаг бол Ерөнхийлөгчийг огцруулахын тулд Сенатад оролцож буй гишүүдийн гуравны хоёрын санал шаардлагатай.

Трамп Конгрессын дэмжлэггүйгээр засаглахад бэлтгэж байна
Цагаан ордон Ардчилсан нам Конгрессын хяналтыг авсан нөхцөлд хэрхэн бодлогоо үргэлжлүүлэх талаар урьдчилан бэлтгэж байгаа нь анхаарал татаж байна. Reuters агентлагийн мэдээлснээр Цагаан ордны өндөр албан тушаалтнууд Конгрессын зөвшөөрөлгүй хэрэгжүүлж болох бодлогын арга хэмжээнүүдийг хэдэн сарын турш судалжээ. Үүнд цагаачлалын бодлого, гаалийн тариф, орон сууцны өртөг болон Холбооны Засгийн газрын зарлагатай холбоотой асуудлууд багтаж байна. Цагаан ордны Тамгын газрын дэд дарга Стивен Миллер, Төсвийн албаны захирал Рассел Воут зэрэг албан тушаалтан Ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийн хүрээнд бодлого хэрэгжүүлэх боломжийг судалж байгаа талаар мэдээлсэн. Гэхдээ Ерөнхийлөгчийн захирамж нь Конгрессын баталсан хууль болон шүүхийн хяналтаас ангид гэсэн үг биш юм. Трамп өөрөө ч Ардчилсан намын дэмжихгүй хуулийн төслүүдэд хориг тавихын зэрэгцээ шаардлагатай асуудлаар улс төрийн тохиролцоо хийх боломжтой гэсэн байр суурь илэрхийлсэн. Ингэснээр сонгуулийн дараа Конгрессын хууль тогтоох эрх мэдэл болон Ерөнхийлөгчийн гүйцэтгэх эрх мэдлийн хоорондын зөрчил нэмэгдэх нөхцөл үүсч болзошгүй.

Бүгд найрамдах намд Трампын нөлөө өөрчлөгдөх үү? Трампын дэмжлэг 32 хувьд хүрч, MAGA хөдөлгөөний нэр хүнд суларсан нь Бүгд найрамдах намын дотоод улс төрд ч нөлөөлж мэднэ. Хэрэв нам завсрын сонгуулиар олон суудал алдвал зарим Бүгд найрамдах намын улстөрч Трампын бодлого, сонгуулийн стратеги болон 2028 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд бэлтгэх чиглэлийн талаар шинэ хэлэлцүүлэг өрнүүлж болзошгүй. Ялангуяа инфляц, амьжиргааны өртөг, худалдааны тариф болон гадаад бодлогын асуудал нам доторх байр суурийн ялгааг тодруулах боломжтой. Гэхдээ Трампын улс төрийн нөлөө зөвхөн нийт иргэдийн санал асуулгаар хэмжигдэхгүй. MAGA хөдөлгөөний үнэнч дэмжигчид Бүгд найрамдах намын анхан шатны сонгууль, нэр дэвшигчдийн өрсөлдөөн болон намын улс төрийн чиг хандлагад нөлөөлөх боломжтой хэвээр байна. Иймээс завсрын сонгуулийн үр дүн Трампын Бүгд найрамдах нам доторх байр суурийг өөрчлөх эсэх нь сонгуулийн дараах чухал асуудлын нэг болох юм.

Сонгуулийн үр дүн эдийн засагт хэрхэн нөлөөлөх вэ? АНУ-ын завсрын сонгуулийн үр дүн нь зөвхөн дотоод улс төрөөр хязгаарлагдахгүй. Дэлхийн хамгийн том эдийн засгийн бодлогын чиглэлд өөрчлөлт орох боломжтой учраас олон улсын хөрөнгө оруулагчид сонгуулийн явцыг анхааралтай ажиглаж байна. Хэрэв Ардчилсан нам Конгрессын аль нэг танхимд олонх болбол Трампын татварын бодлого, төсвийн зарлага болон хууль тогтоох шинэ санаачилгуудыг батлах үйл явц хүндрэх эрсдэлтэй. Мөн АНУ-ын улсын өрийн дээд хязгаар, холбооны засгийн газрын санхүүжилттэй холбоотой хэлэлцүүлэг улс төрийн маргааны гол сэдэв болж болзошгүй. Үүний зэрэгцээ Трампын худалдааны тарифын бодлого, олон улсын худалдааны харилцаанд Конгрессын хяналт нэмэгдэх боломжтой. Эдгээр нөхцөл байдал нь АНУ-ын хувьцааны зах зээл, Засгийн газрын бондын өгөөж, ам.долларын ханш болон олон улсын хөрөнгө оруулалтын урсгалд нөлөөлж болзошгүй юм. Монгол Улсын хувьд АНУ-ын санхүүгийн зах зээл дэх өөрчлөлт, ам.долларын ханш болон дэлхийн хөрөнгө оруулагчдын эрсдэлийн хандлага нь валютын зах зээл, хөрөнгө оруулалтын орчинд шууд бус нөлөө үзүүлэх магадлалтай.

Трампын улс төрийн ирээдүйг шийднэ Завсрын сонгууль нь нэг талаас эдийн засаг, амьжиргааны өртөг болон MAGA хөдөлгөөнд хандах олон нийтийн үнэлгээ түүний засаг захиргаанд улс төрийн дарамт үүсгэж байна. Нөгөө талаас MAGA хөдөлгөөний үнэнч дэмжигчид Бүгд найрамдах нам дотор хүчтэй байр сууриа хадгалж байгаа нь түүний улс төрийн нөлөө үргэлжлэх боломжтойг харуулав. Хэрэв Ардчилсан нам Конгрессын хяналтыг авбал Трампын эсрэг хяналт шалгалт нэмэгдэж, түүний хууль тогтоох бодлого хүндрэх эрсдэлтэй. Харин Бүгд найрамдах нам олонхоо хадгалбал Трампын засаг захиргаа одоогийн улс төрийн дэмжлэгтэйгээр бодлогоо үргэлжлүүлэх нөхцөл бүрдэнэ. Иймээс энэ удаагийн завсрын сонгуулийн гол асуулт нь зөвхөн аль нам Конгресст олонх болох тухай биш. Харин Дональд Трамп бүрэн эрхийнхээ үлдсэн хоёр жилд Конгрессын дэмжлэгтэйгээр бодлогоо үргэлжлүүлэх үү, эсвэл сөрөг хүчний хяналт дор засаглах уу гэдэгт оршиж байна.