Монгол малчид нүүдлийн амьдрал, бэлчээрээ хамгаалах Улаан шугам санаачилгыг олон улсын хуралд танилцууллаа

Ереван хотод болсон Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Биологийн олон янз байдлын тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хуралд Монголын малчид оролцож, нүүдэлчдийн Улаан шугам санаачилгыг танилцууллаа. Уг санаачилга нь малчдын нүүдлийн амьдрал, бэлчээр, ус болон өвөлжөө, хаваржааг хамгаалах асуудлыг газар ашиглалт, байгаль орчны бодлогын төвд авчрах зорилготой байв. Малчид бэлчээрийн даац, усны хүртээмж, улирлын нүүдэлтэй холбоотой нөхцөлүүдийг хамгаалахгүйгээр биологийн олон янз байдлыг хадгалах боломж хязгаарлагдана гэж үзэж байна. Тэдний байр суурь нь нүүдлийн аж ахуйг зөвхөн уламжлалт амьдралын хэлбэр бус, хүнсний аюулгүй байдал болон байгаль хамгааллын нэг хэсэг болгон авч үзэх шаардлагатайг онцолжээ.

Монголын төлөөлөл Армени улсын малчин өрхөд мөн зочилж, нүүдлийн мал аж ахуй хагас суурин болон суурин хэлбэрт шилжсэн туршлагатай танилцсан байна. Армени улсын хүн амын 15 хувь нь малчин өрхөд хамаардаг гэж мэдээлсэн бөгөөд тус улсын малчдын амьдралын өөрчлөлт Монголын төлөөлөгчдийн анхаарлыг татжээ. Нүүдлийн хэв маяг өөрчлөгдөх явц нь малчин өрхийн амьжиргаа, бэлчээр ашиглалт, усны хэрэглээнд шууд нөлөөлж буйг тэд ажигласан байна. Энэ туршлагаар дамжуулан Монголын малчид нүүдлийн аж ахуйг хадгалах бодлого сулрах үед гарч болох хүндрэлүүдийг олон улсын оролцогчдод танилцуулжээ.

Монголын малчдын мэдээлснээр уул уурхай болон шороон замын тээвэр бэлчээр, ус, өвөлжөө, хаваржаанд дарамт учруулж байна. Иймээс газар ашиглалтад хамгаалалтын хязгаар тогтоож, малчдын амьдралд нөлөөлөх төслүүдийг хэрэгжүүлэхээс өмнө бэлчээрийн болон усны нөхцөлийг харгалзах шаардлагатай гэж тэд үзжээ. Нүүдлийн малчдын 50 гаруй хувь нь янз бүрийн төсөлд шахагдаж, амьжиргаагаа залгуулахад хүндрэлтэй болсон байна. Төслийн талбай, тээврийн зам болон бусад газар ашиглалтын хэлбэрүүд нүүдлийн зохион байгуулалтыг алдагдуулж, малчдыг улам хязгаарлагдмал орон зайд ажиллаж, амьдрах нөхцөлд хүргэж байгаа талаар төлөөлөгчид ярьсан байна.

Энэ нөхцөлд бэлчээр, усны хамгаалалтыг бодлогын төвд оруулахгүй бол хүнсний аюулгүй байдал болон нүүдлийн соёлд учрах эрсдэл нэмэгдэнэ гэж оролцогчид анхааруулжээ. Бэлчээрийн доройтол, усны эх үүсвэрийн дарамт, өвөлжөө хаваржааны хамгаалалтгүй байдал нь малчин өрхийн амьжиргаанд зэрэг нөлөөлөх тул эдгээр асуудлыг тус тусад нь бус, уялдаа холбоотой авч үзэх шаардлагатай байна. Улаан шугам санаачилгаар дамжуулан малчид газар ашиглалтад тодорхой хязгаар тогтоох, нүүдлийн зам, бэлчээр, усны хамгааллыг шийдвэр гаргалтад тусгах асуудлыг дэвшүүлжээ. Тэдний үзэж буйгаар хамгаалалтын хязгаар нь хөгжлийн төслүүдийг бүхэлд нь үгүйсгэхээс илүүтэйгээр малчдын амьдрал, байгаль орчны тэнцвэрийг хадгалах суурь нөхцөл болох юм.

Оролцогчид байгаль орчны гурван конвенцын бодлогын уялдааг хангаж, төрийн байгууллага, иргэний нийгэм, малчид болон иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэж үзсэн байна. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын байгаль орчны талаарх гурван конвенцын хүрээнд гарч буй бодлого, шийдвэрүүд малчдын бодит нөхцөлтэй нийцэхгүй бол хэрэгжилтэд хүндрэл үүснэ гэж тэд онцолжээ. Тиймээс малчдын оролцоог зөвлөлдөх шатанд төдийгүй газар ашиглалт, бэлчээр, усны хамгаалалттай холбоотой шийдвэрийн бүх үе шатанд нэмэгдүүлэх асуудал тавигдаж байна. Ереванд танилцуулсан Улаан шугам санаачилга нь нүүдлийн амьдрал, бэлчээрийн хамгааллыг олон улсын байгаль орчны хэлэлцүүлэгт илүү тодорхой хүргэх оролдлого болжээ.