Аяга кофены цаанах эдийн засгийн сүлжээ

Таны өдөр бүр уудаг кофены үнэ Бразил, Колумб зэрэг орны тариалангийн талбайд дэлбээлэх жижигхэн цагаан цэцгээс хамаардаг.

Арабика кофены модноос мэлрэг цэцгийг санагдуулам анхилуун үнэртэй, од хэлбэрийн цагаан цэцэг дараа нь жижиг ногоон жимс ургаж, боловсрохдоо ихэвчлэн улаан өнгөтэй болдог. Бидний "кофены үр" гэж нэрлэдэг зүйл бол тэр жимсний доторх үр юм. Тэгэхээр энэхүү цэцэг зөвхөн байгалийн үзэсгэлэн биш. Дэлхийн олон тэрбум ам.долларын өртөгтэй кофены нийлүүлэлтийн сүлжээний эхлэл юм.

Цэцэглэлтээс кофены үнэ хүртэлх эдийн засгийн холбоос

Кофены модны цэцэглэлт ирэх улирлын ургацын хэмжээг тодорхойлно. Ялангуяа дэлхийн арабика кофены томоохон үйлдвэрлэгч Бразилд ган гачиг, хэт халалт, хур тунадас багасах нь цэцэглэлт болон жимсний тогтоцод нөлөөлдөг.

Хэрэв цэцэглэлт татарч, ургац багасвал дэлхийн зах зээлд нийлүүлэх кофены хэмжээ багасна. Харин нийлүүлэлт хумигдана гэсэн хүлээлт бий болоход олон улсын бирж дээрх арабика кофены фьючерсийн ханш өснө. Гэхдээ энэ дам нөлөө шууд, эсвэл заавал ижил хэмжээгээр илэрдэггүй. Кофены нөөц, бусад үйлдвэрлэгч орны ургац, валютын ханш, худалдааны гэрээ зэрэг хүчин зүйлс үнийн өөрчлөлтийг тодорхойлдог.

Тариалангийн талбайгаас алс Монголд үзүүлэр нөлөө

Монгол Улс кофены үр тариалдаг томоохон үйлдвэрлэгч биш учраас дотоодын кофе шопууд болон импортлогчид олон улсын нийлүүлэлтийн сүлжээнээс хамаардаг.

Тухайлбал, Бразилд ургац муудаж, арабика кофены олон улсын ханш өсвөл Монголын импортлогчдын түүхий эд худалдан авах өртөг нэмэгдэнэ. Үүн дээр ам.долларын ханш, тээвэр, гааль, хадгалалт, хууралт, сав баглаа боодол, түрээс, ажилчдын цалин зэрэг зардал нэмэгдэнэ.

Иймээс кофе шоп дахь нэг аяга Латте эсвэл Американо кофены үнэ зөвхөн үрийн өртгөөр тогтохгүй. Түүхий эдийн үнэ өссөн ч бизнесүүд ашгийн хэмжээгээ бууруулах, өмнө байгуулсан гэрээгээр худалдан авалт хийх зэргээр хэрэглэгчийн үнийн өсөлтийг тодорхой хугацаанд шингээж болно.

Нэг аяга кофены цаанах үнэ цэн

Арабика кофены жимс цэцэглэснээс хойш ихэвчлэн 6–9 сарын хугацаанд боловсордог. Үүний дараа ургац хураалт, үрийг жимснээс ялгах, хатаах, ангилах, экспортлох, хуурах, худалдаалах зэрэг олон шат дамжлага үргэлжилнэ.

Энэ сүлжээний үе шат бүрд үнэ цэн нэмэгддэг ч орлогын хуваарилалт харилцан адилгүй. Тариаланчид цаг агаар, ургацын эрсдэлийг үүрдэг бол боловсруулах үйлдвэр, экспортлогч, хуурагч, кофе шопууд бүтээгдэхүүнийг эцсийн хэрэглэгчид хүргэх зардал болон бизнесийн эрсдэлийг хариуцдаг.

Тиймээс нэг аяга кофены эцсийн үнэ өсөх нь тариаланчдын орлого мөн хэмжээгээр нэмэгдсэн гэсэн үг биш юм.

Эцэст нь, бидний өдөр бүр уудаг кофены үнэ зөвхөн кофе шопын үнийн бодлогоос хамаардаггүй. Дэлхийн нөгөө талд кофены мод хэрхэн цэцэглэж, хэр их ургац өгөхөөс эхлээд олон улсын худалдаа, валютын ханш, тээврийн зардал хүртэлх олон хүчин зүйл нөлөөлдөг.

Таны өглөө бүр уудаг аяга кофе бол байгаль, хөдөө аж ахуй, дэлхийн санхүүгийн зах зээл болон олон улсын худалдаа хоорондоо хэрхэн холбогддогийн өдөр тутмын жишээ юм.