Юань гүрний 680 жилийн өмнөх хуулийн ховор эхийг Монголд авчрах боломжийг хэлэлцжээ

Монгол Улсаас БНСУ-д суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд С.Сүхболд Солонгос судлалын төв хүрээлэнгийн Жансогаг сан хөмрөгт зочлох үеэрээ Монголын Юань гүрний үеийн хууль эрх зүйн түүхийг судлахад чухал ач холбогдолтой, 680 орчим жилийн өмнөх “Чжичжэнгийн хуулийн бичиг”-ийн ховор эхийг Монголд түр хугацаагаар авчран эрдэмтэн судлаачид болон олон нийтэд танилцуулах санал солилцжээ.

Дэлхийд хадгалагдан үлдсэн цорын ганц биет эх хувь “Чжичжэнгийн хуулийн бичиг”-ийг Тогоонтөмөр хааны оны цол болох Чжичжэнгийн тавдугаар он буюу 1345 оны арваннэгдүгээр сард эмхэтгэж дуусган, 1346 оноос даган мөрдөж эхэлсэн түүхтэй.

Тухайн үеийн төрийн захиргаа, хууль цаазын зохицуулалттай холбоотой түүхэн мэдээлэл хадгалагдаж байгаа нь Монголын Эзэнт гүрний сүүл үеийн эрх зүйн тогтолцоог судлахад үнэ цэнтэйд тооцогддог.

Түүнчлэн уг хуулийн бичгийг Солонгосын Курё улсын сүүл үеэс хэрэглэж, Жусонь улсын үед хууль эрх зүйн гарын авлага болгон ашиглаж ирсэн байна.

Ховор эхийг 2003 онд Солонгосын нэгэн айлын сан хөмрөгөөс олжээ

“Чжичжэнгийн хуулийн бичиг”-ийн хадгалагдан үлдсэн эхийг 2003 онд БНСУ-ын Кёнжү хотын Яндун тосгоны Сун овогтын гэрээс олсон байдаг.

Үүний дараа Солонгос судлалын төв хүрээлэн уг баримт бичгийг сэргээн засварлаж, эх бичгийг судлан сийрүүлэх ажлыг гүйцэтгэжээ.

Судалгааны үр дүнд 2007 онд хуулийн бичгийн гэрэл зургийн эх болон сийрүүлсэн хувилбарыг хоёр боть болгон хэвлүүлсэн байна.

Энэ нь олон зууны өмнөх ховор эх сурвалжийг судлаачдад хүртээмжтэй болгож, Монголын Юань гүрний хууль цааз болон Зүүн Азийн эрх зүйн түүхийг харьцуулан судлах боломжийг нэмэгдүүлжээ.

Монголд авчирвал түүхэн эх сурвалжийг олон нийтэд танилцуулах боломж бүрдэнэ

Элчин сайд С.Сүхболдын уулзалтаар ховор эхийг Монгол Улсад авчирч, эрдэмтэн судлаачид болон олон нийтэд танилцуулах боломжийг хэлэлцсэн нь хоёр улсын соёл, шинжлэх ухааны хамтын ажиллагааны нэг чиглэл болж байна.

Уг эхийг Монголд түр хугацаагаар үзүүлэх боломж бүрдвэл Юань гүрний хууль эрх зүйн түүхийг эх баримтаар нь таниулах, судлаачдын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх ач холбогдолтой юм.

Гэхдээ олон зууны настай эх бичмэлийг олон улсад тээвэрлэх, үзэсгэлэнд дэлгэхэд хадгалалт, хамгаалалт, даатгал болон тээвэрлэлтийн тусгай нөхцөлийг шаарддаг.

Иймээс ховор эхийг Монголд авчрах эсэх нь хоёр талын байгууллагуудын дараагийн хэлэлцээ, мэргэжлийн үнэлгээ болон холбогдох зөвшөөрлөөс хамаарах юм.