Монгол Улсын экспорт 46 хувиар өсч, $17.8 тэрбумд хүрлээ

Монгол Улсын бараа, түүхий эдийн экспорт 2026 оны эхний 10 сард 17.8 тэрбум ам.долларт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 46 хувиар өссөн байна. Экспортын өсөлтөд зэсийн баяжмал болон чулуун нүүрсний борлуулалт голлох нөлөө үзүүлжээ.

Тайлант хугацаанд 7.62 тэрбум ам.долларын зэсийн баяжмал, 6.62 тэрбум ам.долларын чулуун нүүрс экспортолсон байна. Эдгээр бүтээгдэхүүн нийлээд нийт экспортын орлогын 79.8 хувийг бүрдүүлсэн нь Монгол Улсын гадаад худалдаа уул уурхайн хоёр гол бүтээгдэхүүнээс өндөр хамааралтай хэвээр байгааг харуулсаар...

Зэсийн баяжмал нийт экспортын үнийн дүнгийн 42.7 хувийг эзэлж, экспортын хамгийн өндөр орлого бүрдүүлэгч бүтээгдэхүүн болсон бол чулуун нүүрсний эзлэх хувь 37.1 хувьтай байна.

Нүүрсний экспорт 88.9 сая тоннд хүрчээ Эхний 10 сард Монгол Улс 88.9 сая тонн чулуун нүүрс экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеэс 36.9 хувиар нэмэгдсэн үзүүлэлт.

Харин зэсийн баяжмалын экспорт 2.13 сая тонн болж, 15 хувиар өссөн байна. Мөн төмрийн хүдрийн экспорт 7.45 сая тоннд хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 3.2 хувиар нэмэгджээ.

Экспортын биет хэмжээ ийнхүү өссөн нь уул уурхайн бүтээгдэхүүний гадаад зах зээлд нийлүүлсэн хэмжээ нэмэгдсэнийг харуулж байна.

Алт, газрын тосны экспорт буурав Уул уурхайн зарим бүтээгдэхүүний экспортын биет хэмжээ өмнөх оны мөн үеэс буурчээ.

Тухайлбал, боловсруулаагүй газрын тосны экспорт 2.75 сая баррель болж, 7.1 хувиар багассан байна.

Мөн алтны экспортын биет хэмжээ 5.9 тонн болж, өмнөх оны мөн үеэс 30.6 хувиар буурчээ. Гэсэн хэдий ч боловсруулаагүй болон боловсруулсан алт нийт экспортын үнийн дүнгийн 5 хувийг бүрдүүлсэн байна.

Төмрийн хүдэр экспортын 2.9 хувийг, хайлуур жонш 1.9 хувийг эзэлжээ.

Алтны экспортын биет хэмжээ буурсан нь экспортын орлого ижил хувиар буурсан гэсэн үг биш юм. Учир нь алтны олон улсын зах зээлийн ханшийн өөрчлөлт экспортын үнийн дүнд нөлөөлдөг.

Самнасан ноолуурын экспорт 24.6 хувиар өсчээ Уул уурхайн бус бүтээгдэхүүнээс самнасан ноолуурын экспорт өссөн нь анхаарал татаж байна.

Тодруулбал, энэ хугацаанд 3.71 мянган тонн самнасан ноолуур экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеэс 24.6 хувиар нэмэгджээ.

Самнасан ноолуур нь анхан шатны боловсруулалт хийсэн бүтээгдэхүүн тул экспортын хэмжээ өссөн нь ноолуур боловсруулах үйлдвэрлэл, гадаад зах зээлийн нийлүүлэлтийн хувьд эерэг үзүүлэлт юм.

Малын мах, дайвар бүтээгдэхүүний экспорт 31.3 мянган тонн болж, өмнөх оны мөн үеэс 20.5 хувиар буурсан байна.

Махны экспортын бууралтад гадаад зах зээлийн эрэлт, худалдааны шаардлага, нийлүүлэлтийн нөхцөл зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлсөн байж болох талтай.

Зэсийн баяжмал, чулуун нүүрсний экспортын орлого нийлээд 14.24 тэрбум ам.долларт хүрсэн нь гадаад худалдааны орлогын төвлөрөл өндөр байгааг илэрхийлж байна.

Энэ нь зэс, нүүрсний олон улсын зах зээлийн ханш, БНХАУ-ын эрэлт болон хилийн тээвэр, логистикийн нөхцөл Монгол Улсын экспортын орлогод хүчтэй нөлөөлөх эрсдэлтэйг харуулж байгаа юм.

Нөгөө талаас экспортын орлого нэмэгдэх нь гадаад валютын орох урсгал, төлбөрийн тэнцэл болон төсвийн орлогыг дэмжих боломжтой. Гэхдээ экспортын өсөлтөөс эдийн засагт бий болсон бодит үр өгөөжийг үнэлэхэд импортын хэмжээ, худалдааны тэнцэл, татварын орлого болон экспортын зардлыг хамтад нь авч үзэх шаардлагатай.