Oyu Tolgoi LLC 2027 оноос ногдол ашиг олгохоор болжээ

Монгол Улсын Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар Oyu Tolgoi LLC 2027 оноос хувьцаа эзэмшигчдэдээ ногдол ашиг олгох тухай мэдэгдсэн захидлыг хэлэлцэв. Тус захидлыг Oyu Tolgoi LLC болон Rio Tinto Group-оос Монгол Улсын Засгийн газарт ирүүлсэн бөгөөд Сангийн сайд З.Мэндсайхан хуралдаанд танилцууллаа. Ингэснээр Монголын төсөвт уул уурхайн салбараас орох орлогын хүлээлтэд ногдол ашигтай холбоотой шинэ тооцоо нэмэгдэж байна. Гэхдээ Засгийн газрын мэдээлэлд ногдол ашиг олгох нөхцөл, хэмжээ болон хуваарийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөөгүй байна.

Засгийн газар 2027 онд Oyu Tolgoi LLC-ээс гурван их наяд төгрөг төвлөрүүлэхээр төлөвлөжээ. Энэ дүн нь татвар, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр болон бусад хураамжаас тусдаа төлбөр болохыг Засгийн газар мэдээлсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, тухайн онд төсөвт төвлөрөхөөр тооцсон үндсэн орлогоос гадна Oyu Tolgoi LLC болон Rio Tinto Group нэмэлт төлбөр төлөхөөр байгаагаа мэдэгдсэн байна. Тус нэмэлт төлбөрийг хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашиг олгох шийдвэртэй хэрхэн уялдуулах талаар хуралдааны мэдээлэлд тайлбарлаагүй байна.

Шинэ орлогын хүлээлт нь төсвийн төлөвлөлтөд дэмжлэг үзүүлэх боломжтой ч бодит төвлөрүүлэлт, төлөлтийн хэрэгжилт хөрөнгө оруулагчид болон олон нийтийн анхаарлын төвд үлдэнэ. Засгийн газрын төлөвлөгөөнд дурдсан гурван их наяд төгрөг нь татвар, нөөц ашигласны төлбөр, бусад хураамжаас тусдаа дүн учраас төсөвт тусгах ангилал, зарцуулалтын зохицуулалт чухал байна. Харин Oyu Tolgoi LLC 2027 оноос ногдол ашиг олгохоор болсон тухай мэдэгдэл нь компанийн орлого, төлбөрийн үүрэг болон хувьцаа эзэмшигчдийн хүлээлтийг зэрэгцүүлэн авч үзэх шаардлага үүсгэж байна. Энэ асуудлаар Засгийн газар болон компаниас нэмэлт тайлбар өгөөгүй тул одоогоор хуралдаанаар танилцуулсан мэдээлэлд тулгуурлан хүлээлтийг тооцож байна.

Хуралдаанаар зөвхөн Oyu Tolgoi LLC-ийн төлбөрийн асуудлыг хэлэлцээгүй байна. “Шинэ цагийн малчин” аяныг үндэсний хэмжээнд зохион байгуулах арга хэмжээний төлөвлөгөөг хавсралтаар баталжээ. Мөн нийтийн ашиг сонирхолд хохирол учруулсан буюу учруулж болзошгүй нөхцөл байдлын талаар мэдээлсэн хүн, хуулийн этгээдийг дэмжих зорилготой Шүгэл үлээгчийг хамгаалах тухай хуулийн шинэчилсэн төслийг дагалдах бусад хуулийн төслүүдийн хамт хэлэлцэн дэмжиж, Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэхээр тогтсон байна. Төсөлд мэдээллийн нууцлал, аюулгүй байдлыг хангах, шүгэл үлээх болон мэдээлэх сувгийг зохицуулах, хамгаалалтын баталгаа, нөхөн төлбөр, урамшуулал, санхүүжилт, хариуцлагын асуудлыг тусгажээ.

Шүгэл үлээгчийг хамгаалах хуулийн төсөл 26 зүйлтэй байна. Г.Тэмүүлэнгийн мэдээлснээр, баримт нотолгоо болон шалгаж тогтоох боломжид тулгуурласан, тухайн үедээ үнэн гэж үзэх үндэслэлтэй мэдээлэл өгсөн шүгэл үлээгчийг иргэний, захиргааны болон сахилгын хариуцлагаас чөлөөлөхөөр тусгасан байна. Шүгэл үлээгч болон түүнтэй холбоотой этгээдийн амь нас, эрүүл мэндэд халдсан буюу халдах эрсдэл үүссэн тохиолдолд хамгаалалтын арга хэмжээг нэн даруй авах зохицуулалт мөн багтжээ. Үүнээс гадна Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг дэмжиж, Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэхээр шийдвэрлэсэн байна.