Өндөр гэгээн Занабазарын зохиосон Соёмбо үсэг өдгөө 340 жилийн ойтойгоо золгож байна

Монголын шашин, соёл, урлагийн түүхэнд онцгой байр суурь эзэлдэг анхдугаар Богд Жэвзүндамба хутагт, Өндөр гэгээн Занабазарын мэндэлсэн өдрийг билгийн тооллын намрын адаг сарын 25-нд тэмдэглэдэг. Түүний зохиосон Соёмбо бичиг энэ онд 340 жилийн ойтойгоо золгож байна.

Өндөр гэгээн Занабазар 1635 онд Түшээт хан Гомбодорж, Ханджамц нарын хүү болон мэндэлжээ. Чингис хааны алтан ургийн угсаа залгамжлагч тэрбээр Монголын анхдугаар Богд Жэвзүндамба хутагтаар өргөмжлөгдөж, арваннаймдугаар зууны Монголын шашин, соёл, дүрслэх урлагийн хөгжилд томоохон хувь нэмэр оруулсан эрхэм юм.

Тэрбээр 1686 онд эртний Энэтхэгийн ланз бичигт тулгуурлан Соёмбо бичгийг зохиожээ. Монголын түүхийн тайлбар тольд тэмдэглэснээр уг бичгийг монгол, санскрит, түвэд хэлний авиаг тэмдэглэх, шашны ном зохиол орчуулах, мөн Монголын бие даасан байдлыг бэлгэдэх зорилгоор бүтээсэн байна.

Соёмбо бичгийн эхний тэмдэг нь хожим Монголын тусгаар тогтнолын бэлгэ тэмдэг болон уламжлагджээ. Ийнхүү шашин, бичиг соёлын зориулалтаар бүтээгдсэн тэмдэг Монголын төрийн бэлгэдлийн салшгүй хэсэг болсон юм.

Өндөр гэгээн Занабазар зөвхөн шашны зүтгэлтэн төдийгүй уран баримал, цутгуур, уран зураг, архитектурын салбарт өв үлдээсэн соён гэгээрүүлэгч байв. Түүний бүтээлүүд, тэр дундаа бурхдын дүрийг хүний биеийн харьцаа, хөдөлгөөн, гоо сайхны нарийн шийдлээр урласан баримлууд нь Монголын дүрслэх урлагийн үнэт өвд тооцогддог.

Түүнчлэн Өндөр гэгээний зохиосон хэмээн уламжлагддаг “Жинлав цогзол” буюу “Адистидын дээдийг хайрлагч эх” номд амьтан бүхнийг энэрэх, өш хонзонгоос ангижрах, эв эеийг эрхэмлэх тухай өгүүлдэг. Энэхүү сургаал нь түүний шашин, соёлын өвийн нэг хэсэг болон уламжлагдан иржээ.